8 Мая 1945 года свет даведаўся аб тым, што самая кровапралітная вайна ў Еўропе завершана разгромам гітлераўскага фашызму. У аснову пасляваяўнай сістэмы бяспекі быў пакладзены прынцып забароны агрэсіі — такое не павінна паўтарыцца ніколі. Праз 77 гадоў мы сталі сведкамі жудасных падзей, якія адбываюцца ў брацкай Украіне, дзе зноў гучаць выбухі і гінуць мірныя жыхары. Мы, беларусы, еўрапейцы, памятаем усе страшныя памылкі мінулага і разумеем усю трагедыю сучаснай вайны. Ваенная агрэсія Расіі і рэжыму Беларусі ў адносінах да народа Украіны павінна быць спынена! Беларусы супраць вайны! Мы шануем памяць тых, хто вызваліў еўрапейскія краіны ад фашысцкай чумы ў ХХ стагоддзі і ганарымся ўкраінцамі і тымі, хто зараз гераічна змагаецца на баку Украіны за тое, каб такой з’яве не было месца на зямлі. Каманда Народнага антыкрызіснага упраўлення прапануе 8 мая 2022 года прыняць удзел ва ўскладанні кветак да магіл салдат, якія аддалі свае жыцці за вызваленне Еўропы ад фашызму. Ускладзеце вашыя кветкі да магілаў тых, хто загінуў у вайне супраць фашызму: Адрас: Żwirki I Wigury 51, 02−091 Warszawa (google maps) Пачатак а 12-й гадзіне.

З пачатку вайны ва Украіне больш за 700 кампаній і сэрвісаў спынілі працу ў Расеі. За гэты перыяд з Беларуссю, як краінай — саўдзельніцай агрэсіі супраць Украіны, перасталі супрацоўнічаць 149 кампаній. Каманда НАУ у межах кампаніі «Ні цэнта на вайну» падрыхтавала і накіравала звароты ў кампаніі, якія спынілі супрацоўніцтва з Расеяй, але працягваюць працаваць у Беларусі, з патрабаваннем аб неабходнасці прыпынення супрацоўніцтва з рэжымам Лукашэнкі, які ўзурпіраваў уладу ў Беларусі. Чаму кампаніі, разарваўшы адносіны з Расеяй, працягваюць заставацца на беларускім рынку? Таму што навошта спыняць бізнэс, калі такая прывабная перспектыва ўдзелу ў стварэнні афшораў у Беларусі для Расеі і захавання свайго прыбытку? Калі ў Расіі кожны дзень становіцца немагчыма бяспечна весці бізнес і павялічваюцца іміджавыя рызыкі, у Беларусі можна захаваць кампанію, не страціўшы твар, на іх думку. Але ж як раней ужо не будзе. Свет усё больш настойліва патрабуе ад кожнага выразнай пазіцыі па канкрэтным пытанні — за ці супраць вайны? Спыняючы супрацоўніцтва з Расеяй і Беларуссю, кампаніі заяўляюць сваё нежаданне фінансаваць бессэнсоўную агрэсію, забойствы і насілле, і ў іх няма сумненняў, што віноўнікамі вайны ва Украіне з’яўляюцца два рэжымы — Пуціна ў Расеі і Лукашэнка ў Беларусі. Беларусы, падтрымайце нашу кампанію «Ні цэнта на вайну», накіруйце звароты замежным кампаніям з заклікам спыніць фінансаваць вайну. НАУ падрыхтавала спіс кампаній і спасылкі на іх сацыяльныя сеткі, дзе можна публікаваць свае звароты. Дыяспары беларусаў, праводзьце акцыі каля офісаў кампаній з заклікам перастаць спансіраваць рэжым Лукашэнкі, прыпыніўшы сваю дзейнасць у Беларусі.

Юрысты НАУ пра новы законапраект рэжыму, скіраваны на запалохванне беларусаў «Дэпутаты» заявілі аб тым, што законапраект накіраваны на «стрымліванне дэструктыўных элементаў» і «рашучую барацьбу дзяржавы з тэрарыстычнай дзейнасцю». Улічваючы тое, наколькі шырока ўлады трактуюць паняцце «тэрарызм» у апошні час, юрысты НАУ Міхаіл Кірылюк і Арцём Праскаловіч упэўненыя, што новаўвядзенне накіраванае на тое, каб падвесці як мага большую колькасць палітычных спраў пад артыкул, які прадугледжвае смяротнае пакаранне. У інтэрв'ю BBC Міхаіл Кірылюк кажа аб тым, што галоўная мэта законапраекта — запалохванне грамадзян. У спісах КДБ, якія маюць дачыненне да тэрарызму ўсім вядомыя прозвішчы: Латушка, Ціханоўская і інш. Артыкул «тэрарызм» выкарыстоўваецца для пераследу палітычных праціўнікаў рэжыму. Гэты закон прымаецца не для рэгуляцыі грамадскіх праваадносін, а для юрыдычнага афармлення гвалтоўнага ўтрымання ўлады. У матэрыяле Зеркала Міхаіл Кірылюк сцвярджае, што ў сусветнай практыцы існуе прынцып, што за замах на ўчыненне злачынства адказнасць меншая, чым за злачынства, даведзенае да канца. Калі мы паглядзім апошнія крымінальныя справы ў Беларусі па артыкуле «Акт тэрарызму», то знойдзем там палітыкаў і актывістаў, якіх улада лічыць найбольш небяспечнымі для сябе, а не рэальных тэрарыстаў. Але паколькі, нягледзячы на ​​ілжывыя абвінавачванні ў тэрарыстычных актах, беларускія спецслужбы да гэтага часу не змаглі прадэманстраваць ніводнага даведзенага да канца тэракту, яны вырашылі пайсці па шляху змены заканадаўства. На наш погляд, найбольш верагоднай прычынай такіх законапраектаў з’яўляецца тое, што адлюстраваць «замах» на падроблены тэракт для беларускіх спецслужбаў прасцей, чым арганізаваць рэальны. Падобнае меркаванне ў каментары Белсату выказаў і Арцём Праскаловіч: сама па сабе магчымасць смяротнага пакарання за нерэалізаваныя дзеянні з’яўляецца юрыдычным нонсэнсам. У дадзеным выпадку няма ніякай логікі ці прытрымлівання законаў нарматворчасці, што і нядзіўна для краіны беззаконня. Беларусь займае апошняе месца ў глабальным індэксе тэрарызму, з 2012 года тэрактаў у нашай краіне няма. Адзіная прычына беспрэцэдэнтных зменаў у КК — пратэстная і антываенная актыўнасць беларусаў.

Кіраўнік НАУ Павел Латушка ў эфіры Хадаркоўскі Live Праверка сіл рэагавання, якая пачалася ў Беларусі, дае магчымасць ацаніць патэнцыял удзелу войска ў вайне. Мэтай з’яўляецца максімальнае сцягванне ўзброеных сіл Украіны да мяжы з Беларуссю для таго, каб аслабіць магчымае супрацьдзеянне расейскім войскам на Данбасе. На ліст Макея, у якім ён спрабаваў абгрунтаваць заходнім палітыкам, што ўдзел рэжыму Лукашэнкі ў вайне ва Украіне — гэта хлусня, няма адказу. Бо сёння ні ў кога з еўрапейскіх дыпламатаў няма планаў пачынаць дыялог з Лукашэнкам. Прапаганда гаворыць аб тым, што сваёй галоўнай задачай ставіць захаванне бяспекі Расіі і Беларусі, апраўдваючы праверку сіл рэагавання нібыта правакацыямі з боку Украіны. Усе разумеюць статус Лукашэнкі і тое, якую ролю ён іграе ў вайне з Украінай. Яго роля — беспярэчнае падпарадкаванне Пуціну і прадастаўленне тэрыторыі Беларусі для ажыццяўлення агрэсіі.

Дарадца НАУ па знешняй палітыцы Павел Берстаў у эфіры тэлеканала TRT World Важна разумець, што Беларусь сёння знаходзіцца пад расейскай акупацыяй. Лукашэнка фактычна аддаў наш сувэрэнітэт Крамлю. З юрыдычнага пункту гледжання мы не з’яўляемся часткай Расіі, але марыянеткавы ўрад даўно не кантралюе сітуацыю ўнутры краіны. Аднак Беларусь — гэта не Лукашэнка і яго рэжым. Нашая краіна — гэта мы, беларусы. І толькі ад нас залежыць захаванне суверэннасці нашай дзяржавы. Мы падняліся і аб’ядналіся як нацыя. Мы адзіныя і працягваем сваю барацьбу як на міжнародным узроўні, так і ўнутры краіны. Увесь свет бачыць працу лідэраў беларускіх дэмакратычных сіл, якія не толькі падтрымліваюць імідж нашай краіны на самым высокім палітычным узроўні, але і рыхтуюць цвёрдую юрыдычную аснову для прыцягнення да адказнасці Лукашэнкі і ўсіх вінаватых у злачынствах супраць народаў Беларусі і Ўкраіны. Нягледзячы на ​​маштабаванне рэпрэсій, беларусы не спыняюць барацьбу і ўнутры краіны. Працягваецца арганізаванае супраціўленне партызан на чыгунцы, кібератакі баз даных дзяржаўных службаў і ведамстваў, барацьба з прапагандай, дваровая пратэстная актыўнасць. Усё гэта падтрымлівае маральны дух беларусаў. Вельмі важна ўздымаць і рабіць заўважнай тэму беларускага пратэсту, у тым ліку з дапамогай міжнародных СМІ. Увесь свет павінен бачыць: мы не перасталі змагацца. Увесь свет павінен разумець, што Лукашэнка — марыянетка Пуціна. Абодва дыктатары і іх саўдзельнікі павінны быць пакараныя за ўчыненыя злачынствы. Менавіта на гэта накіравана маштабная кампанія НАУ «Punish Putin’s Puppet», якая аб’ядноўвае ў сабе ўсе праекты па прыцягненні Лукашэнкі і яго марыянетачнага рэжыму да адказнасці.

Падача заяваў аб узбуджэньні крымінальных справаў за гвалт на Акрэсьціна. Нам патрэбна ваша дапамога! Каманда НАУ сабрала матэрыялы па некалькіх пацярпелых ад гвалту ў ізалятары часовага ўтрымання Акрэсціна для перадачы ў польскія праваахоўныя органы. Таксама наша каманда знайшла адвакатаў, якія бясплатна падрыхтавалі заявы аб узбуджэнні крымінальных спраў. У выпадку ўзбуджэння гэтых крымінальных спраў мы будзем патрабаваць выкліку падазраваных у польскія праваахоўныя органы і аб’яўлення іх у міжнародны вышук. Згодна з польскім заканадаўствам праваахоўныя органы прымаюць дакументы толькі ў ліцэнзаванага перакладчыка (прысяжнага перакладчыка). Пераклад уключае ў сябе юрыдычныя і медыцынскія дакументы, якія пацвярджаюць факт гвалту. Усе прысяжныя перакладчыкі, з якімі мы звязваліся, гатовы працаваць на стандартных для іх умовах. Дакладная сума за перавод будзе вядома па факце, але на сёння ўжо складае як мінімум 5000 злотых. У выпадку, калі перакладчык справіцца за меншыя грошы, астатак сродкаў будзе выкарыстаны для пераводу аналагічных заяў у іншых краінах, дзе НАУ таксама рыхтуюцца заявы да падачы ў мясцовыя пракуратуры. Нам патрэбная ваша дапамога для таго, каб падаць гэтыя дакументы ў інтарэсах пацярпелых ад гвалту беларусаў і працаваць над прыцягненнем усіх вінаватых да адказнасці. Збор сродкаў на афармленне дакументаў, неабходных для падавання праваахоўным органам Польшчы. Дапамажыце, перш за ўсё, сваім блізкім і, калі ў вас застанецца магчымасць, падтрымайце працу і нашай каманды: спасылка.

Павел Латушка правёў сустрэчу з актывістамі праекта «Хрысціянская візія» у Варшаве Суразмоўцы праінфармавалі кiраўнiка НАУ пра: — сітуацыю ў рэлігійнай сферы Беларусі, якая знаходзіцца пад ціскам рэжыму Лукашэнкі. Захады рэжыму пашырыць падпарадкаванасць рэлiгiйных iнстытутаў у Беларусi; — рэпрэсіі ў дачыненні да вернiкаў i рэлігійных дзеячаў Беларусі розных канфесiй, праз якія многія былі вымушаныя выехаць за межы нашай краіны; У ходзе сустрэчы абмяркоўвалiсь наступныя пытаннi: — чаму святары не праяўляюць сваю пазіцыю, хоць і з’яўляюцца ў апазіцыі да рэжыму Лукашэнкі; — самаарганізацыя актывістаў з нізоў і магчымая роля ў Нацыянальна-вызваленчым руху; — арганiзацыя рэлiгiйнага жыцця вернiкаў з Беларусi, якiя былi вымушаны пакiнуць Радзiму; Павел Латушка звярнуў асаблiвую ўвагу на недапушчальнасць апаганення рэлігійных святыняў прысутнасцю i хлуслiвымi прамовамi дыктатара, якi падазраецца у вялiкай колькасцi злачынстаў як у дачыненнi да беларускага народу, так i ў адносiнах да Украiны i народу суседняй краiны. Дамовіліся аб далейшым узаемадзеянні Народнага антыкрызіснага ўпраўлення з ініцыятывай «Хрысціянская візія».

На сорак дзевятай сесіі Савета па правах чалавека ААН (28 лютага — 1 красавіка 2022 года) быў прадстаўлены комплексны даклад аб становішчы ў галіне правоў чалавека ў Беларусі напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і пасля іх. Даклад ахопліваў перыяд з 1 траўня 2020 гады па 31 снежня 2021 гады. У дакладзе Вярхоўны камісар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па правах чалавека прадставіў агляд сітуацыі ў галіне правоў чалавека ў Беларусі, уключаючы адвольныя затрыманні, катаванні і іншыя жорсткія, бесчалавечныя або прыніжаючыя годнасць віды абыходжання, няздольнасць эфектыўна расследаваць сцвярджэнні аб такіх парушэннях і невыкананне належнай прававой працэдуры і на справядлівае судовае разбіральніцтва. Даклад заснаваны галоўным чынам на інфармацыі, атрыманай падчас 145 інтэрв'ю з шырокім колам ахвяр, сведкаў, адвакатаў, прадстаўнікоў няўрадавых арганізацый і іншых зацікаўленых бакоў, з якімі сустракаліся асабіста або размаўлялі з імі дыстанцыйна. У ходзе правядзення экспертызы была праяўлена належная абачлівасць у ацэнцы дакладнасці і надзейнасці ўсіх крыніц, атрымана згода ў крыніц і прыняты ўсе неабходныя меры для абароны прыватнасці. Рада па правах чалавека ААН прыняла рэзалюцыю аб становішчы ў галіне правоў чалавека ў Беларусі. Савет настойліва заклікае беларускія ўлады ў поўнай меры супрацоўнічаць са Спецыяльным дакладчыкам па пытанні аб становішчы ў галіне правоў чалавека і шкадуе, што ўрад Беларусі адказаў адмовай на запыт Вярхоўнага камісара забяспечыць доступ групе экспертаў на тэрыторыю Беларусі. Савет прадоўжыў на адзін год мандат Вярхоўнага камісара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па правах чалавека і даручыў яму прадоўжыць маніторынг і прадстаўленне дакладаў аб становішчы ў галіне правоў чалавека, правесці ўсебаковае вывучэнне ўсіх меркаваных парушэнняў правоў чалавека, учыненых у Беларусі з 1 мая 2020 года напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2020 гады і ў перыяд пасля іх, уключаючы магчымыя гендэрныя аспекты такіх парушэнняў, устанавіць факты і абставіны, звязаныя з меркаванымі парушэннямі, а таксама сабраць, кансалідаваць, захаваць і прааналізаваць інфармацыю і доказы і, па магчымасці, выявіць вінаватых з мэтай садзейнічання прыцягненню да адказнасці вінаватых і правасуддзю для ахвяр, напрыклад, з дапамогай адпаведных судовых і іншых працэдур, уключаючы крымінальны пераслед у судах і трыбуналах, якія валодаюць кампетэнтнай юрысдыкцыяй. Па выніках маніторынгу падрыхтаваць прамежкавы вусны абноўлены даклад Савету па правах чалавека на яго пяцьдзесят першай сесіі і ўсёабдымны пісьмовы даклад на яго пяцьдзесят другой сесіі. Вынікі галасавання: За (22): Аргенціна, Бенін, Бразілія, Фінляндыя, Францыя, Гамбія, Германія, Гандурас, Японія, Літва, Люксембург, Малаві, Маршалавы выспы, Мексіка, Чарнагорыя, Нідэрланды, Парагвай, Польшча, Рэспубліка Карэя, Украіна, Злучанае Каралеўства і Злучаныя Штаты. Супраць (6): Балівія, Венесуэла, Кітай, Куба, Расійская Федэрацыя і Эрытрэя. Устрымаліся (19): Арменія, Камерун, Кот-д'Івуар, Габон, Індыя, Інданезія, Казахстан, Катар, Лівія, Малайзія, Маўрытанія, Намібія, Непал, Пакістан, Сенегал, Самалі, Судан, Аб’яднаныя Арабскія Эміраты і Узбекістан. Кароткі змест даклада: Пасля рашэння дзейнага прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі балатавацца на новы тэрмін па ўсёй краіне прайшлі акцыі пратэсту, якія былі жорстка разагнаныя міліцыяй, сітуацыя з правамі чалавека ў Беларусі прыкметна пагоршылася. Перадвыбарны перыяд характарызаваўся рэпрэсіямі ў адносінах да актывістаў, праваабаронцаў, няўрадавых арганізацый і журналістаў, шэраг апазіцыйных кандыдатаў былі адвольна затрыманы напярэдадні выбараў. Пасля выбараў сотні тысяч людзей выйшлі на мітынгі, каб выказаць сваю нязгоду з вынікамі, якія шырока аспрэчваюцца. Уяўляючы сабой найбуйнейшы антыўрадавы рух у гісторыі Беларусі, акцыі пратэсту — уключаючы жаночыя маршы — прайшлі ва ўсіх шасці абласцях і аб’ядналі людзей з усіх слаёў грамадства, мужчын, жанчын, дзяцей, пенсіянераў і студэнтаў, якія часта выказвалі свой супраціў актамі нясення бел-чырвона-белых. сцягоў і нашэння белых стужак. Урад адказаў масавымі і жорсткімі рэпрэсіямі. Спрабуючы спыніць распаўсюджванне пратэстаў, сілы бяспекі перакрылі асноўныя дарогі, якія вядуць у Мінск, а доступ у Інтэрнет быў заблакаваны па ўсёй краіне на працягу як мінімум 61 гадзіны. Да рэагавання на пратэсты былі прыцягнуты розныя сілы дзяржаўнай бяспекі, уключаючы супрацоўнікаў міліцыі, атрада міліцыі асобага прызначэння (АМАП), спецыяльнага антытэрарыстычнага падраздзялення «Алмаз», галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй (ГУБАЗіК), унутраных войскаў, камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі. (КДБ) і службы бяспекі Прэзідэнта. Людзі без адрозненняў, у балаклавах, таксама бралі ўдзел у гвалтоўным разгоне пратэстаў, ствараючы атмасферу страху і беззаконня. Сілы бяспекі не распачалі якія-небудзь спробы пагутарыць з дэманстрантамі або зрабіць адпаведныя папярэджанні, перш чым выкарыстоўваць вадамёты, страляць гумовымі кулямі або прымяняць святлошумавыя гранаты для прымусовага разгону натоўпу. Супрацоўнікі АМАПа бязладна збівалі дубінкамі пратэстоўцаў і мінакоў падчас разгону. Па словах некалькіх відавочцаў, у Менску і іншых гарадах сілы бяспекі спынялі машыны, выштурхоўвалі з іх людзей, збівалі іх, а затым затрымлівалі. Некалькі чалавек былі збіты да страты прытомнасці. У ходзе медыцынскіх аглядаў зафіксаваны сінякі, якія сведчаць аб збіцці дубінкамі. У большасці выпадкаў гэтыя пашкоджанні знаходзіліся на заднім баку цела ахвяр, што ўказвае на тое, што ў момант нанясення ўдараў яны не супрацьстаялі сілам бяспекі. Зафіксавана шырока распаўсюджаная практыка прымянення светлашумавых гранат супраць дэманстрантаў. У шэрагу задакументаваных выпадкаў сілы бяспекі кідалі ці запускалі светлашумавыя гранаты прама ў людзей, наносячы ім сур’ёзныя, небяспечныя для жыцця траўмы. Траўмы, атрыманыя ў выніку прымянення сілы ўключалі гематомы на тулава, ягадзіцах і задняй паверхні ног, траўмы галавы (такія як удар мозгу), страсенне мозгу, траўматычныя раны, пераломы і апёкі, перфарацыі барабаннай перапонкі ў выніку акустычнай траўмы і траўмы вачэй. Цяжэйшыя траўмы ўключалі множныя пашкоджанні органаў, атрыманыя ад сталёвых куль з гумовым пакрыццём, і пашкоджанні ўнутраных органаў, выкліканыя аскепкамі аскепкава-фугасных гранат і апёкамі, атрыманымі ў выніку выбухаў. Пацвердзілася інфармацыя, якая тычыцца сама меней трох смерцяў, якія, як мяркуецца, сталі вынікам неапраўданага або непрапарцыйнага прымянення сілы падчас пратэстаў. Сярод іх Аляксандр Тарайкоўскі (паранены ў грудзі, як мяркуецца гумавай куляй, у Мінску 10 жніўня); Аляксандр Віхор (памёр пры затрыманні ў Гомелі 12 жніўня); і Генадзь Шутаў (меркавана паранены ў галаву супрацоўнікам міліцыі ў цывільным у Брэсце 11 жніўня і памёр у шпіталі 19 жніўня). Улады адмаўлялі адказнасць за гэтыя забойствы, але не правялі эфектыўнага расследавання. Улады сцвярджаюць, што рашэнне аб разгоне пратэстаў было прынятае ў мэтах падтрымання грамадскага парадку. Аднак не ўстаноўлены факты, якія ўказваюць на тое, што пратэсты як такія былі гвалтоўнымі або выклікалі сур’ёзныя і працяглыя беспарадкі такога кшталту, якія маглі б апраўдаць прымусовы разгон. Хутчэй, непрапарцыйна вялікая сіла была накіравана на агульнае прыгнечанне выказвання нязгоды, запалохванне насельніцтва і агароджу дзеючага ўрада ад крытыкі, што не з’яўляецца законнымі мэтамі. Хоць дакладную колькасць людзей, якія падвергліся гвалту з боку дзяржаўных уладаў, вызначыць немагчыма, яго можна абгрунтавана ацаніць у тысячах. Характар ​​зваротных дзеянняў сіл бяспекі таксама парушыў свабоду слова і свабоду мірных сходаў сотняў тысяч беларусаў. Ёсць дастатковыя падставы меркаваць, што рашэнне аб прымяненні сілы супраць мірных дэманстрантаў было прынята на высокім узроўні ва ўрадзе і ажыццяўлялася з высокай ступенню каардынацыі. 28 ліпеня 2020 года прэзідэнт даручыў начальніку мінскага АМАПа Дзмітрыю Балабе жорстка абыходзіцца з пратэстоўцамі. 6 жніўня міністр унутраных спраў Юрый Караеў сустрэўся з начальнікамі абласных упраўленняў міліцыі і, спасылаючыся на загады галоўнакамандуючага і пагражаючы наступствамі ў выпадку іх невыканання, даручыў ім не дапускаць сходу людзей і затрымліваць іх. Кіраўніцтва ГУБАЗіК прызначыла супрацоўнікаў у «штурмавыя групы», сумесна з вайскоўцамі, для падаўлення пратэстаў. 11 жніўня намеснік начальніка Мінскай абласной міліцыі загадаў прымяняць фізічную сілу і спецсродкі, а таксама збіваць і затрымліваць усіх, хто «размаўляе па тэлефоне» або стаіць групай з пяці чалавек «на аўтобусным прыпынку». Устаноўлена, што ў перыяд з мая 2020 года па май 2021 года па меншай меры 37 000 чалавек былі адвольна арыштаваны і затрыманы; толькі з 9 па 14 жніўня было арыштавана каля 13 500 чалавек (11 800 мужчын, 1000 жанчын і 700 дзяцей). За гэтыя шэсць дзён арышты былі зроблены больш чым у 100 гарадах, пасёлках і вёсках па ўсёй Беларусі, 4−616 — толькі ў Мінску. На астатняй тэрыторыі краіны: больш за 860 арыштаў было ўчынена ў Брэсце, больш за 850 — у Гродне, каля 800 — у Віцебску, каля 700 — у Магілёве і каля 650 — у Гомелі. Масавая колькасць арыштаў і выпадкаў затрымання ў адказ на мірныя пратэсты дасягнула беспрэцэдэнтных для Беларусі маштабаў. Ахвяры распавялі, што на працягу гэтага часу іх рэгулярна жорстка збівалі і падвяргалі катаванням і іншым формам жорсткага абыходжання. Ім не давалі чытаць паліцыянты пратаколы. Тых, хто патрабаваў іх прачытаць ці адмаўляўся падпісаць, збівалі ці пагражалі, у тым ліку згвалтаваннем. Затрыманых у перыяд з 9 па 14 жніўня падвяргалі працяглым і неаднаразовым збіванням дубінкамі падчас перавозкі ў аўтамабілях сіл бяспекі (аўтазак), у паліцэйскіх участках і месцах утрымання пад вартай; прымушалі бегчы з аўтамабіляў у будынкі міма шэрагу супрацоўнікаў сілаў бяспекі, якія збівалі іх дубінкамі, калі яны праходзілі міма («калідоры»); і прымушалі гадзінамі знаходзіцца ў стрэсавых позах у дварах і калідорах паліцэйскіх участкаў і месцаў утрымання пад вартай, напрыклад, стаяць тварам да сцяны, стаяць на каленях і локцях або гадзінамі ляжаць са звязанымі за спіной рукамі на зямлі тварам уніз. Маленні аб медыцынскай дапамозе, вадзе, ежы і доступе ў туалет у асноўным ігнараваліся, а затрыманых часта збівалі, каб адвучыць іх скардзіцца. Твары, якія ўжо атрымалі бачныя траўмы, па-ранейшаму падвяргаліся збіванням ці нават электрашокавымі прыладамі, часта па пашкоджаных і апухлых частках цела, што прычыняла асабліва пакутлівы боль. Ступень і цяжар жорсткага абыходжання часта вызначаліся супрацоўнікамі праваахоўных органаў на падставе вонкавага выгляду людзей або каляровых пазнак і сімвалаў, нанесеных на іх целы супрацоўнікамі сіл бяспекі падчас арышту. Затрыманых таксама падвяргалі катаванням ці здзекам, каб прымусіць іх разблакаваць свае мабільныя тэлефоны ці паведаміць паролі ці іншую інфармацыю. Устаноўлена, што мужчыны падвяргаліся згвалтаванням і што ў адносінах да мужчын і жанчын у месцах пазбаўлення волі прымяняліся іншыя формы сексуальнага і гендэрнага насілля. Затрыманыя мужчыны расказвалі пра анальнае пранікненне дубінкамі, якое прыраўноўвалася да згвалтавання, а таксама пра тое, што іх хапалі за геніталіі ці выкручвалі іх. Траўмы, зафіксаваныя медыкамі, пацвярджаюць апавяданні аб такіх пранікненнях. Медыцынскія запісы, таксама сведчаць аб траўматычных пашкоджаннях мужчынскіх палавых органаў, у тым ліку пашкоджанні, шматлікія ранкі і ўдары. Затрыманыя ўтрымліваліся ў бесчалавечных умовах, нягледзячы на ​​меры засцярогі ад COVID-19, іх перавозілі ў перапоўненых і неправетрываных аўтамабілях аховы, кідалі адзін на аднаго або замыкалі разам у металічных адсеках (шклянках), разлічаных на аднаго затрыманага. Затрыманыя ў Акрэсціна і Жодзіна заявілі, што ад 30 да 50 чалавек былі змешчаныя ў камеры, разлічаныя на сем-восем чалавек, без належнай вентыляцыі і санітарыі, ім давалі адну бутэльку вады, каб падзяліць яе на ўсіх. Акрамя таго, ім працяглы час адмаўлялі ў ежы, і яны не маглі спаць ці ляжаць з-за адсутнасці ложкаў ці месцы. Ім даводзілася слухаць крыкі тых, каго збівалі ў суседніх камерах ці калідорах. Ёсць дастатковыя падставы меркаваць, што дзеянні, учыненыя пры затрыманні беларускімі сіламі бяспекі ў перыяд з 9 па 14 жніўня 2020 года ў Мінску і іншых гарадах, кваліфікуюцца як катаванні або жорсткае, бесчалавечнае або прыніжаючае годнасць абыходжанне. Міжнароднае права ўстанаўлівае юрыдычны абавязак дзяржаў расследаваць, пераследаваць і караць за акты катаванняў або жорсткага, бесчалавечнага або прыніжаючага годнасць абыходжання і прадастаўляць ахвярам эфектыўныя сродкі прававой абароны і кампенсацыі. Але не вядома пра якія-небудзь крымінальныя абвінавачванні, прад’яўленыя або вынесеныя прысуды за акты гвалту з боку сіл бяспекі ў дачыненні да пратэстуючых або асоб, якія знаходзяцца пад вартай. Усе скаргі былі адхіленыя. Многія ахвяры баяліся падаваць скаргі, а некаторыя з іх, якія ўсё ж падалі іх, заявілі, што пасля падвергліся рэпрэсіям. У шэрагу выпадкаў, пасля падачы скаргаў, супраць заяўнікаў былі вылучаныя крымінальныя і адміністрацыйныя абвінавачанні за ўдзел у акцыях пратэсту. Іншыя заявілі, што пасля вызвалення іх адгаворвалі падаваць скаргу. 26 жніўня 2021 года Следчы камітэт абвясціў, што завяршыў разгляд каля 5 000 скаргаў на жорсткае абыходжанне, атрыманых летам/восенню 2020 года, і ўсе яны былі адхіленыя як «непацверджаныя», а заявы аб перавышэнні службовых паўнамоцтваў, катаваннях і сэксуальным гвалце. Камітэт таксама назваў заяўнікаў «п'яніцамі», «хлусамі» і людзьмі з крымінальным мінулым, якія думалі, што, падаўшы скаргу, яны змогуць пазбегнуць крымінальнага пераследу. У рамках далейшых намаганняў па запалохванні і прыгнечанні палітычнай апазіцыі і іншадумства дзясяткі тысяч людзей былі абвінавачаныя па артыкуле 23.34 і іншым адміністрацыйным правапарушэнням, а сотні - у крымінальных злачынствах. З 9 па 14 жніўня «канвеерныя» сумарныя адміністрацыйныя працэсы праходзілі ў месцах пазбаўлення волі ў рамках закрытых слуханняў, якія не мелі асноўных працэсуальных гарантый і — па словах абвінавачаных — часта доўжыліся ўсяго некалькі хвілін. За рэдкім выключэннем суддзі ігнаравалі падсудных, нягледзячы на ​​бачныя пашкоджанні, калі тыя спрабавалі заявіць, што падвяргаліся катаванням або жорсткаму абыходжанню. У ходзе праверкі адзначаны шматлікія парушэнні правоў на належную прававую працэдуру і справядлівае судовае разбіральніцтва як у адміністрацыйных, так і ў крымінальных справах. Доступ адвакатаў да сваіх кліентаў быў абцяжараны, абвінавачаныя не мелі магчымасці канфідэнцыйна пагаварыць са сваімі адвакатамі, а адвакатам было адмоўлена ў адэкватным доступе да матэрыялаў справы або дастаткова часу для кансультацый і падрыхтоўкі абароны. Сведкі абвінавачання часта давалі паказанні ананімна праз Skype. Па крымінальных справах, у прыватнасці, па справах высокапастаўленых дысідэнтаў, слуханні былі зачыненымі, а адвакатаў абароны прымушалі падпісваць пагадненні аб невыдаванні. Адвакаты, якія абаранялі такія справы або расказвалі аб парушэннях правоў чалавека і адсутнасці вяршэнства закона або перадавалі справы ў праваабарончыя механізмы ААН, пазбаўляліся волі, падвяргаліся пераследам і запалохванням, ім пагражала пазбаўленне ліцэнзіі і дысцыплінарныя санкцыі. З моманту выбараў і па стане на лістапад 2021 года 36 адвакатаў былі пазбаўлены ліцэнзій альбо шляхам пазбаўлення ліцэнзіі, альбо шляхам страты сертыфіката, у адпаведнасці з працэдурамі, якім садзейнічалі адсутнасць незалежнасці Асацыяцыі адвакатаў і шырокі кантроль Міністэрства юстыцыі над юрыдычнай прафесіяй. Папраўкі да Закона аб адвакатуры і адвакатах, якія набылі моц у лістападзе 2021 года, яшчэ больш пашырылі паўнамоцтвы Міністэрства ў гэтай сферы. Запалохванне і пакаранне незалежных адвакатаў аказвае сур’ёзнае астуджальнае ўздзеянне на юрыдычную прафесію і фактычна пазбаўляе ахвяр парушэнняў правоў чалавека права на справядлівае разбіральніцтва і доступ да правасуддзя. Да траўня 2021 года ўлады абрынуліся з рэпрэсіямі на незалежныя СМІ, якія засталіся. 18 траўня сайт Tut. by, папулярнага інтэрнэт-партала навінаў, быў заблакаваны, супраць медыякампаніі была ўзбуджаная крымінальная справа аб падатковым махлярстве, а 15 журналістаў былі затрыманыя. 13 жніўня ягоныя сайты, сацыяльныя сеткі і лагатыпы былі абвешчаныя «экстрэмісцкімі матэрыяламі». 8 ліпеня ўлады заблакавалі тры сайты навін, у тым ліку «Наша Ніва», адзін са старэйшых СМІ ў Беларусі, правялі больш за 20 ператрусаў і арыштавалі 11 журналістаў. У лістападзе інфармацыйнае агенцтва БелаПАН і Белсат ТБ былі абвешчаныя «экстрэмісцкімі» арганізацыямі, як і Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода ў снежні. Да канца 2021 года 170 Telegram-каналаў і 13 СМІ таксама былі прызнаныя «экстрэмісцкімі», у офісах і дамах журналістаў было праведзена 146 ператрусаў, 32 журналісты былі затрыманыя. У кастрычніку ГУБАЗіК папярэдзіў, што падпіска на такі канал цягне за сабой крымінальную адказнасць за ўдзел у «экстрэмісцкім фармаванні». Да траўня 2021 года ў Беларусі ў сувязі з выбарамі было арыштавана і затрымана каля 37 000 чалавек, у тым ліку каля 13 500 у перыяд з 9 па 14 жніўня 2020 года. Гэтыя арышты і затрыманні, якія суправаджаліся незаконным ужываннем сілы, якія прычынілі сур’ёзныя цялесныя пашкоджанні і шкоду здароўю, і суправаджаліся катаваннямі і жорсткім абыходжаннем, уключаючы згвалтаванне, насілі масавы характар ​​і мелі на мэце аказаць ціск на насельніцтва, здушыць іншадумства і публічныя праявы апазіцыі дзейнаму прэзідэнту. 14 ліпеня 2021 года было праведзена 50 ператрусаў у офісах і дамах праваабаронцаў, 20 чалавек былі затрыманыя. Да кастрычніка 2021 года было закрыта каля 270 няўрадавых арганізацый, у тым ліку Беларускі Хельсінкскі камітэт, найстарэйшая праваабарончая арганізацыя ў Беларусі. Гэта вынік, як уяўляецца, узгодненых намаганняў па ліквідацыі любой незалежнай праваабарончай дзейнасці па барацьбе з парушэннямі і беспакаранасцю ў Беларусі, якая заслугоўвае даверу. Да канца 2021 года 969 чалавек (858 мужчын і 111 жанчын) знаходзіліся ў турме па палітычна матываваных абвінавачаннях. З ліку асуджаных некалькі чалавек атрымалі турэмныя тэрміны 10 гадоў і больш: напрыклад, Марыя Калеснікава была прыгаворана да 11 гадоў, а лідэры апазіцыі Сяргей Ціханоўскі, Мікалай Статкевіч і Ігар Лосік былі прыгавораны да 18, 14 і 15 гадоў адпаведна. Пасля выбараў па меншай меры каля 100 000 чалавек шукалі бяспекі за мяжой, у асноўным у іншых еўрапейскіх краінах. У многіх выпадках апытаныя выказвалі апасенні, што астатнія дамы члены іх сем’яў падвяргаюцца пераследам або запалохванню з боку ўлад. 24 верасня 2021 года Вярхоўны камісар зазначыў, што рэакцыя ўрада на спрэчныя выбары ў Беларусі мела галоўнай мэтай прыгнечанне крытыкі і нязгоды з палітыкай урада, а не ахову грамадскага парадку. Гэты вывад быў пацверджаны праведзенай экспертызай, якая таксама ўказала на актыўную палітыку па недапушчэнні ўстанаўлення ісціны, справядлівасці і адказнасці за ўчыненыя парушэнні. Улічваючы маштаб і характар ​​парушэнняў, выяўленых у дакладзе, іх шырока распаўсюджаны і сістэматычны характар, а таксама доказы афіцыйнай палітыкі, дасведчанасці і кіраўніцтва ў дачыненні да іх калектыўнага выканання шматлікімі дзяржаўнымі органамі, у прыватнасці ў дачыненні да масавых адвольных затрыманняў, ёсць дастаткова прыкмет, каб запатрабаваць далейшай ацэнкі наяўных доказаў з пункту гледжання прымяняльнага міжнароднага крымінальнага права. Савет па правах чалавека падкрэсліў неабходнасць прыцягнення да адказнасці за парушэнні правоў чалавека ў Беларусі і прасіў Вярхоўнага камісара садзейнічаць прыцягненню да адказнасці вінаватых і правасуддзя для ахвяр. Па меншай меры ў чатырох кампетэнтных юрысдыкцыях за межамі Беларусі былі распачатыя крымінальныя расследаванні ў сувязі з парушэннямі правоў чалавека і патэнцыйнымі міжнароднымі злачынствамі, учыненымі ў Беларусі. У сувязі з гэтым вельмі важна працягваць намаганні па зборы, дакументаванні і захаванні доказаў парушэнняў з мэтай садзейнічання будучым працэсам прыцягнення да адказнасці.

Павел Латушка ў сувязі з масавымі рэпрэсіямі ў адносінах да незалежных прафсаюзаў у Беларусі, лічыць прыярытэтным дамагацца прыпынення чалiнства праўладных прафсаюзаў у МАП У сувязі з распачатымі маштабнымі рэпрэсіямі супраць незалежнага прафсаюзнага руху — ператрусамі ў офісе Беларускага кангрэсу дэмакратычных прафсаюзаў, Свабодным прафсаюзе Беларусі, Свабодным прафсаюзе металургаў, Беларускім прафсаюзе Радыёэлектронікі, затрыманнямі старшыні БКДП Аляксандра Ярашука, намесніка старшыні Бяспекі прафсаюза Беларусі Мікалая Шараха і іншых актывістаў, Каардынацыйная рада большасцю галасоў прыняла заяву «Аб спыненні пераследу беларускіх незалежных прафсаюзаў». У якасці дадатку да заявы Павел Латушка ініцыяваў прапанову аб неабходнасці звярнуцца ў Міжнародную арганізацыю працы са зваротам аб прыпыненні чалiнства беларускіх праўладных прафсаюзаў, паколькі яны ні ў якай меры не абараняюць правы працоўных Беларусі. Дадзены дадатак таксама атрымаў падтрымку пры галасаванні ў Каардынацыйнай радзе. НАУ таксама заклікае міжнародную дэмакратычную супольнасць публічна выказаць рашучы пратэст супраць грубых парушэнняў правоў чалавека ў Беларусі і даць ацэнку дзеянням беларускіх уладаў, выкарыстоўваць усе магчымыя сродкі для ціску на рэжым, увядзення дадатковых санкцый за парушэнне правоў прафсаюзаў і працоўных у Беларусі.

Кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення Павел Латушка і прадстаўнікі каманды НАУ — Уладзімір Астапенка і Валерый Мацкевіч —, а таксама саветнік Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка правялі сустрэчу з Радай Беларускай Народнай Рэспублікі на чале са Старшынёй Рады Івонкай Сурвілай. Галоўныя тэмы, якія абмяркоўваліся падчас сустрэчы — пагрозы, якія ўзнікаюць ад дзейнасці рэжыма Лукашэнкі для незалежнасці Беларусі, вайна ва Украіне, якую ажыццяўляе Расія пры падтрымцы рэжыма Лукашэнкі і якая ставіць новыя выклікі для беларускага народа і захавання беларускай дзяржаўнасці. Адбыўся змястоўны абмен думкамі ўдзельнікаў сустрэчы. Дасягнута дамоўленнасць максімальнага ўзаемадзеяння ў мэтах захавання суверэнітэту і незалежнасці Беларусі. Падобная сустрэча адбылася ўпершыню і мае спрыяць узмацненню сувязей паміж дэмакратычнымі сіламі Беларусі новай хвалі і Радай БНР.

Якую ролю адыгрывае Беларусь у вайне супраць Украіны? Пытанне аб удзеле, ролі і статусе Беларусі ў вайне супраць Украіны, развязанай Расеяй, сёння з’яўляецца не толькі прадметам шматлікіх дыскусій, але таксама і адкрытых палітычных спекуляцый. Так званы «ўрад» беларускага дыктатара Лукашэнкі, які яшчэ нядаўна сцвярджаў, што менавіта з тэрыторыі Беларусі быў нанесены першы «прэвентыўны ўдар» [1] па Украіне яшчэ 23 лютага ў 23:00 [2] і што без Беларусі расейскае ўварванне ва Украіну было б немагчымым [3], сёння робіць зусім супрацьлеглыя заявы («нас увязалі ў гэтую вайну» [4]) і рассылае лісты ў МЗС-ы заходніх краін з адмаўленнямі любых «інсінуацый аб тым, што Беларусь якім-небудзь чынам уцягнутая ў баявыя дзеянні ва Украіне» [5]. Навошта гэта робіць нелегітымнаму «ўраду» Лукашэнкі, нам зразумела. Яны хочуць сысці ад адказнасці, дамагчыся зняцця санкцый або, як мінімум, пазбегнуць увядзення супраць Беларусі «люстраных» санкцый, аналагічных тым, якія ўводзяцца супраць Расеі. Але адмаўляе удзел Беларусі ў ваеннай агрэсіі не толькі рэжым Лукашэнкі. 13 сакавіка пытанне аб тым, удзельнічае ці не ўдзельнічае Беларусь у вайне супраць Украіны разглядалася ў дакладзе місіі АБСЕ «аб парушэннях міжнароднага гуманітарнага права і правоў чалавека, ваенных злачынствах і злачынствах супраць чалавечнасці, учыненых ва Украіне з 24 лютага 2022 года» [6]. Дакладчыкі зрабілі наступнае заключэнне: «Although Belarus allows its territory to be used to launch Russian attacks on Ukraine, the Mission considers that as of 1 April it is not a party to the International armed conflict, as long as it does not itself commit acts of violence or other acts that would constitute direct participation in the hostilities by persons attributable to Belarus». «Хоць Беларусь дазваляе выкарыстоўваць сваю тэрыторыю для нападу Расеі на Украіну, місія лічыць, што па стане на 1 красавіка яна не з’яўляецца бокам Міжнароднага ўзброенага канфлікту, калі сама не здзяйсняе актаў гвалту ці іншыя дзеянні, якія ўяўляюць сабой непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях асоб, якія прыпісваюцца Беларусі». Якія мэты пераследавалі дакладчыкі, даючы такую ацэнку, застаецца толькі здагадвацца. Аднак сугучнасць гэтай ацэнкі ролі з «афіцыйнай» пазіцыяй рэжыму Лукашэнкі не можа не насцярожваць і не выклікаць недаверу. Ці існуе ў такім выпадку па-сапраўднаму пераканаўчы адказ на пытанне пра ролю Беларусі ў вайне? Зразумела, так. Шуканы адказ безумоўна ёсць у Заходняй і ўкраінскай выведкі. Інакш пытанні ўзнікалі б ужо да прафесійнага ўзроўню разведчыкаў. Але пагадзіцеся, што сумнявацца ў іх прафесіяналізме, улічваючы высокую якасць дадзеных, перададзеных імі напярэдадні вайны і якія прадстаўляюцца цяпер — гэта проста абсурд. Адказ на гэтае пытанне ў выведкі ёсць, а значыць, ён ёсць і ў палітычнага кіраўніцтва як Украіны, так і саюзных ёй краін Захаду. Для нас відавочна, што нявызначанасць у пытанні ўдзелу альбо няўдзелу Беларусі ў вайне — палітычна матываваная. Аднак нам, дэмакратычным сілам і народу Беларусі, па-ранейшаму патрэбны адказ. Бо ад яго залежыць статус і будучыня нашай краіны па выніках вайны ў Украіне. А таксама і прынцыповае для нас пытанне аб прыцягненні рэжыму Лукашэнкі да адказнасці за саўдзел у гэтай вайне і здзейсненыя ў яе ходзе ваенныя злачынствы. Таму мы паспрабуем паставіць пытанне пра ролю Беларусі ў вайне інакш: хто націснуў на кнопку? Усё вельмі проста. Факты шматлікіх пускаў ракет па Украіне з тэрыторыі Беларуси [7] даказаныя, відавочныя і ні ў каго не выклікаюць сумненняў. Як і тое, што многія з гэтых ракеты уразілі свае мэты і забілі ўкраінскіх грамадзян. І зусім не важна, чые гэта былі ракеты — расейскія ці беларускія. Важна тое, хто націскаў на кнопку. Калі хоць аднойчы гэта зрабіў вайсковец Беларусі — гэта значыць, што Беларусь непасрэдна ўдзельнічае ў вайне і забівае ўкраінцаў. Гэта значыць, што АБСЕ дае ў корані няслушную ацэнку дзеянням беларускага боку з мэтай наўмыснага ўвядзення грамадскасці ў зман. Гэта значыць, што Украіна і Захад свядома хаваюць факт удзелу Беларусі ў вайне. Але таксама гэта значыць, што Беларусь павінна несці ўсю паўнату адказнасці за ўдзел у вайне супраць Украіны, уключаючы выплату рэпарацый. Калі ж усе пускі ракет здзяйснялі выключна расейскія вайскоўцы, то ўзнікае некалькі іншае пытанне. Якім чынам расейскія войскі атрымалі магчымасць выкарыстоўваць тэрыторыю і інфраструктуру Беларусі для вядзення вайны супраць Украіны? Як магло так атрымацца, што краіна, якая не ўдзельнічае ў вайне, стала плацдармам для яе вядзення? Адказ відавочны — Беларусь падвергнулася расейскай акупацыі. А ўлічваючы, што ні «ўрад» Лукашэнкі, ні беларуская армія ніякім чынам не перашкаджалі замежнай арміі ў ажыццяўленні ваенных дзеянняў супраць Украіны з тэрыторыі нашай краіны, то можна прыйсці да высновы, што дадзеная акупацыя адбылася з іх поўнага дазволу і згоды. Мы можам канстатаваць, што ў дадзеным выпадку функцыі акупацыйнай адміністрацыі ўскладзены на марыянеткавы «ўрад» Лукашэнка, які цалкам падкантрольны Крамлю. А значыць і ўсю адказнасць за са-ўдзел у расейскай агрэсіі супраць Украіны нясе марыянетачны рэжым Лукашэнкі. Гэта значыць, што пытанне аб удзеле Беларусі ў вайне ў прынцыпе неабходна ставіць інакш — яе саўдзельнікам з’яўляецца не сама Беларусь, а крамлёўская акупацыйная адміністрацыя на чале з Лукашэнкам. Менавіта так пытанне ставім мы, дэмакратычныя сілы Беларусі — марыянеткавы ўрад Лукашэнкі нароўні з Расеяй вінаваты ў развязванні вайны супраць Украіны. Менавіта яно дапусціла і спрыяла акупацыі Беларусі Расіяй і тым самым прадаставіла Пуціну тэрыторыю і ўсю неабходную інфраструктуру для перакідання і размяшчэння яго войскаў, ажыццяўлення ракетных і авіяцыйных удараў па тэрыторыі Украіны, а таксама для забеспячэння тылавой падтрымкі расійскай арміі, яе тэхнічнага і медыцынскага абслугоўвання. А значыць, ва ўсёй міжнароднай супольнасці, уключаючы Украіну, ёсць права патрабаваць неадкладнага вываду расейскіх акупацыйных войскаў з тэрыторыі Беларусі, г. зн. яе дэакупацыі, а таксама прыцягнення марыянеткавага рэжыму Лукашэнкі да адказнасці за вайсковую агрэсію супраць Украіны нароўні з Расеяй. Таксама гэта значыць, што неабходна цалкам сінхранізаваць санкцыі за ваенную агрэсію і ўжываць іх у роўнай ступені да Расеі і да рэжыму Лукашэнкі — і выкарыстоўваць іх у тым ліку як інструмент прымусу да высновы расейскіх войскаў з акупаванай Беларусі, што з’яўляецца крытычна неабходным крокам для спынення вайны, забеспячэння рэгіянальнай бяспекі і будучыні незалежнасці Беларусі. І нарэшце гэта значыць, што марыянетачны рэжым Лукашэнкі павінен атрымаць адпаведную міжнародна-прававую ацэнку, павінен быць цалкам пазбаўлены прызнання і палітычнай суб’ектнасці, і як следства — выключаны з любых міжнародных канфігурацый, уключаючы мірныя перамовы. А ўдзел Беларусі ў любых міжнародных арганізацыях павінен быць прыпынены да спынення акупацыі і з’яўлення прызнанага ў свеце дэмакратычнага ўрада. Аднак дамагчыся гэтага магчыма толькі ў выпадку міжнародна-прававога прызнання факту акупацыі Беларусі Расеяй. Дык хто ж націснуў на кнопку і якая роля Беларусі ў вайне супраць Украіны? Беларускі ваенны (а значыць Беларусь з’яўляецца прамой ўдзельніцай вайны) ці расійскі (а значыць краіна знаходзіцца пад расейскай акупацыяй і ваенным агрэсарам з’яўляецца не Беларусь, а акупацыйная адміністрацыя Лукашэнкі, цалкам падкантрольная Крамлю і якая дзейнічае ў інтарэсах Расеі)? Адказ на гэтае пытанне без сумневу ёсць ва ўкраінскай і Заходняй выведкі. А значыць ён павінен быць у кіраўніцтва Украіны і краін Захаду. І мы, беларусы, чакаем адказу, выразнага і адназначнага, які паставіць кропку ў палітычных спекуляцыях і заляцаннях Захаду з рэжымам Лукашэнкі. Адказу, які вызначыць статус і ролю Беларусі ў вайне супраць Украіны і прама пакажа на канкрэтных ваенных агрэсараў. Прыйшоў час назваць рэчы сваімі імёнамі. Бо ад гэтага наўпрост залежыць, ці будуць прыцягнутыя да адказнасці усе без выключэння вінаватыя ў развязванні крывавай вайны ў самым цэнтры Еўропы. А ад гэтага, у сваю чаргу, залежыць будучыня НАШАЙ краіны і бяспеку ўсяго рэгіёну. З якімі сёння гуляюць не толькі Пуцін і яго марыянетка Лукашэнкі, але, магчыма, і сам Захад.

Сёння Парламент Эстоніі і Сейм Латвіі першымі ў свеце прынялі вельмі важныя палітычныя і прававыя рашэнні і афіцыйна прызналі ваенныя злачынствы Расіі ва Украіне генацыдам. Гэта вялікі крок наперад на шляху прыцягнення ваенных агрэсараў да адказнасці на міжнародным узроўні. Народнае антыкрызіснае ўпраўленне вітае дадзенае рашэнне эстонскіх і латвійскіх парламентарыяў. Пры гэтым вельмі важна, што ў рашэнні латвійскага Сейма ўжо ўзнята пытанне аб суадказнасці рэжыму Лукашэнкі за ваенную агрэсію і злачынствы супраць Украіны. — Сейм выказвае ўпэўненасць што УСЕ, хто здзейсніў злачынствы супраць чалавечнасці і ваенныя злачынствы, будуць прыцягнуты да адказнасці. — Парламент Латвіі рашучым чынам асуджае ваенную агрэсію і шырокамаштабнае ўварванне ва Украіну з боку Расійскай Федэрацыі, ажыццёўленую пры падтрымцы і ўдзеле беларускага рэжыму. — І заклікае еўраатлантычную супольнасць і яе партнёраў тэрмінова ўвесці ўсёабдымныя санкцыі супраць Расійскай Федэрацыі, а таксама прыняць эквівалентныя рашэнні і ўвесці раўназначныя санкцыі супраць Беларусі як саўдзельніка расійскай ваеннай агрэсіі. Раней, 19 красавіка, наша каманда правяла кансультацыі з намеснікамі міністраў замежных спраў Эстоніі і Літвы, а таксама паслом Латвіі, падчас якіх партнёры пазначылі, што разглядаюць дзеянні рэжыму Лукашэнкі ў вайне супраць Украіны як саўдзел у агрэсіі і выступаюць за максімальную сінхранізацыю санкцый у адносінах да рэжыму Лукашэнкі і Расіі. Мы працягнем прыкладаць усе намаганні і выкарыстоўваем усе свае міжнародныя кантакты для таго, каб рэжым Лукашэнкі быў афіцыйна прызнаны ваенным агрэсарам і саўдзельнікам генацыду ва Украіне — нароўні з Расіяй. Гэтае пытанне будзе ўзнята падчас усіх бліжэйшых сустрэч каманды НАУ.