Напярэдадні саміту Усходняга партнёрства прайшла першая экспертная дыскусія «Беларусь ва ўзаемадзеянні з еўрапейскімі субрэгіянальнымі саюзамі, групамі і праграмамі добрасуседства» ў рамках серыі дыскусій «Экспертнае асяроддзе» «Экспертнае асяроддзе» — серыя дыскусій з удзелам беларускіх і замежных экспертаў, аналітыкаў, аўтараў даследаванняў і спецыялістаў у сферы знешняй палітыкі, арганізаваная Народным антыкрызісным упраўленнем для абмеркавання геапалітычнага выбару беларускага народа. Выкраўшы ў 2020 годзе галасы, правы і свабоды беларусаў, Лукашэнка скраў у нас і права выбудоўваць пісьменную палітыку добрасуседства з улікам нацыянальных інтарэсаў Беларусі. Геапалітычны выбар сёння вызначае выключна рэжым Лукашэнкі. Выключаючы народ — носьбіт суверэнітэту — з удзелу ў вырашэнні ключавых пытанняў знешняй палітыкі, Лукашэнка бескантрольна гандлюецца нашым суверэнітэтам і ставіць яго на кон у сваіх палітычных гульнях. Ва ўмовах, калі «міжнародныя адносіны» рэжыму ствараюць рэальную пагрозу страты Беларуссю суверэнітэту і незалежнасці - крытычна важным з’яўляецца пытанне разумення грамадзянамі геапалітычных працэсаў. Дапамагчы сфармаваць гэта разуменне і заклікана серыя дыскусій «Экспертнае асяроддзе». У рамках першай дыскусіі «Беларусь ва ўзаемадзеянні з еўрапейскімі субрэгіянальнымі саюзамі, групамі і праграмамі добрасуседства» эксперты і аналітыкі, аўтары даследаванняў і спецыялісты ў сферы знешняй палітыкі абмяркоўвалі наступныя пытанні: — Што такое Усходняе партнёрства і якія бонусы прыносіла ўдзел у ім Беларусі? — Аб якім аб’ёме фінансавання ідзе гаворка, калі кажуць аб праектах Усходняга партнёрства? — Якая верагоднасць дэмантажу беларускай дзяржаўнасці? Коратка: Усходняе партнёрства — гэта геапалітычны адказ расейскай актыўнасці на знешнім контуры. 750 млн еўра ў рамках розных праектаў Усходняга партнёрства — гэта немалыя грошы. Вялікае значэнне таксама мелі пазыкі на добрых умовах, якія ў сярэднім дасягалі да 500 млн еўра ў год. Градус канфрантацыі Захаду і Крамля не аслабне. Пакуль Лукашэнка ва ўладзе і падтрымліваецца Пуціным, існуе рэальная пагроза дэмантажу беларускай дзяржаўнасці. Расейскія субсідыі ідуць на падтрыманне неэфектыўнай эканамічнай мадэлі, якая стварыла для Беларусі своеасаблівае замкнёнае кола. Пасля сыходу Лукашэнкі новаму ўраду Беларусі давядзецца зноўку выбудоўваць дыялог з Захадам, у тым ліку ў рамках Усходняга партнёрства. Падрабязна: Што такое Усходняе партнёрства і якія бонусы прыносіла ўдзел у ім Беларусі? Андрэй Ягораў, прадстаўнік Каардынацыйнага савета па грамадзянскай супольнасці, дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі: Усходняе партнёрства было адказам ЕС на агрэсіўную палітыку Расеі ў рэгіёне. Гэтая ініцыятыва садзейнічала і працягвае садзейнічаць глыбокім трансфармацыям усходніх краін-суседзяў ЕЗ і прыносіла істотныя выгады і для Беларусі. Беларусь і Азербайджан былі аўтсайдэрамі праграмы, што было вынікам выбару іх палітычных рэжымаў. Хоць, характэрна, што нават пры такім узроўні адносін фінансавая і інфраструктурная дапамога ад Усходняга партнёрства была адчувальнай для Беларусі Характэрна, што інфраструктурная дапамога ад Усходняга партнёрства сапраўды была адчувальная. Напрыклад, праграма фінансавання інфраструктуры дарог, у якую ў тым ліку ўваходзіць фінансаванне рамонту мастоў, паказала, што яе спыненне прывяло да т.зв. «мастападу». Эканамічныя рамкі супрацоўніцтва задаюцца ў палітычных межах Усходняга партнёрства. Аб якім аб’ёме фінансавання ідзе гаворка, калі кажуць аб праектах Усходняга партнёрства? Андрэй Казакевіч, дырэктар Інстытута палітычных даследаванняў «Палітычная сфера», галоўны рэдактар часопісаў «Палітычная сфера» і «Belarusian Political Science Review»: 750 млн еўра ў рамках розных праектаў Усходняга партнёрства, якія атрымлівала беларуская эканоміка — гэта немалыя грошы. Вялікае значэнне таксама мелі пазыкі на добрых умовах. Па розных падліках, яны дасягалі ў сярэднім да 500 млн еўра ў год. Услед за «мастападам» нас чакаюць праблемы з водазабяспячающай інфраструктурай гарадоў. Сродкі на развіццё малога бізнесу, хутчэй за ўсё, таксама не трапяць да беларускіх прадпрымальнікаў. Асобна варта адзначыць, што ў першачарговым парадку пацерпіць беларуская навука. Ці адбудзецца дэмантаж беларускай дзяржаўнасьці? Павел Усаў, Палітычны аналітык і аглядальнік, Кіраўнік Цэнтру палітычнага аналізу і прагнозу: Дэмакратычным сілам надзвычай важна стварыць выразны план у дачыненні да геапалітычнага выбару для Беларусі. Усходняе партнёрства ў той форме, у якой існуе зараз, не адпавядае выклікам часу. Расея ўлівае шмат грошай у свае імперскія геапалітычныя праекты: ў Данбас, напрыклад, блізу 12 млрд даляраў. Градус канфрантацыі Захаду і Крамля не аслабне, пра што сведчыць фактычны ўльтыматум Масквы аб недапушчальнасці пашырэння NATO. Пакуль Лукашэнка ва ўладзе і падтрымліваецца Пуціным, можа адбыцца дэмантаж беларускай дзяржаўнасці, на жаль, на практыцы ён ужо адбываецца. Ці супастаўная інфраструктурная дапамога ў рамках Усходняга партнёрства з расейскімі энэргасубсідыямі? Дзмітрый Балкунец, палітолаг, эксперт у сферы расійска-беларускіх адносін: Усходняе партнёрства для Беларусі, на мой погляд, усё ж у большай ступені палітычны трэк, чым эканамічны. Расейскія субсідыі ідуць на падтрыманне неэфектыўнай эканамічнай мадэлі, якая стварыла для Беларусі своеасаблівае замкнёнае кола. І гэтыя субсідыі, па маім асабістым думку, значна перавышаюць тыя фінансавыя рэсурсы, якія выдзяляюцца ў рамках праектаў Усходняга партнёрства. Мне бачыцца, што Расеі, увогуле, выгадна, калі нейкія інфраструктурныя праекты фінансуе Захад. Прыклад Арменіі гэта пацвярджае. Нягледзячы на сітуацыю, якая склалася, у Еўропы ёсць інструмент падтрымкі беларускага грамадства ў рамках Усходняга партнёрства ўжо цяпер. Гэта-адукацыйныя праграмы. Па сутнасці, атрымліваецца, што расейская эканамічная мадэль канфліктуе з прапанаванай Усходнім партнёрствам мадэллю не толькі палітычна, але і эканамічна? Андрэй Казакевіч: у прынцыпе, пры вялікім жаданні і гэтыя мадэлі можна спалучаць, але для гэтага неабходна працаваць. І ўлічваць той факт, што ў дэмакратычных краінах па росчырку пяра не ўносяцца змены ў нарматыўную базу. Іншае мысленне беларускіх чыноўнікаў не дазваляе зразумець таго, што неабходна працаваць у рамках працэдур для таго, каб спалучаць мадэлі. На колькі рэальная пагроза інкарпарацыі Беларусі ў агляднай будучыні? Пасля сыходу Лукашэнкі новаму ўраду Беларусі давядзецца зноўку выбудоўваць дыялог з Захадам, у тым ліку ў рамках Усходняга партнёрства. Сёння, на мой погляд, Расея, як ні дзіўна, стараецца эканоміць на сваіх знешнепалітычных праектах, нават трохі скнарнічаць. З гэтага вынікае, што інкарпарацыя або анэксія Беларусі немагчымая, паколькі гэта будзе каштаваць для Расіі занадта дорага. Узнікае таксама пытанне, што будзе з Лукашэнкам, калі Расеі спатрэбіцца пацяпленне стасункаў з Захадам? Нерукапажатны Лукашэнка будзе гэтаму працэсу вельмі перашкаджаць. Наступная дыскусія «Экспертнага асяроддзя»: «Інтэграцыйныя працэсы ў рамках Еўразійскага эканамічнага саюза і Садружнасці Незалежных Дзяржаў. Перспектывы развіцця беларуска-расійскіх адносін»

Кожны палітвязень — гэта ганьба рэжыму Лукашэнкі, але наш гонар! — Сяргей Ціханоўскі сказаў: я буду знаходзіцца ў турме так доўга, колькі дазволіць мне беларускі народ. Я, Павел Латушка, грамадзянін Беларусі — не дазволю, каб Сяргей Ціханоўскі, Мікалай Статкевіч, Ігар Лосік і ўсе, хто пачуў сёння прысуд так званага суда і ўсе тыя, хто ўжо знаходзяцца ў турмах Беларусі, знаходзіліся там столькі, колькі хоча гэтага рэжым. Я буду гэтаму процідзейнічаць і супраціўляцца настолькі, наколькі хопіць у мяне сіл і энергіі. — Я заклікаю ўсіх беларусаў у лютым, калі Лукашэнка прызначыць свой «рэферэндум», выйсці на ўчасткі і галасаваць супраць гэтага злачынства, паказаць што мы сіла і мы не дазволім, каб Сяргей Ціханоўскі, Мікалай Статкевіч, Ігар Лосік, Віктар Бабарыка, Марыя Калеснікава, Максім Знак і іншыя годныя, смелыя беларусы сядзелі ў турмах. Усё ў нашых руках! — Святлана Ціханоўская, Марына Адамовіч, Дар’я Лосік, сям'і і сябры палітвязняў — мы з вамі! Кожны палітвязень — гэта ганьба рэжыму Лукашэнкі, але наш гонар! А наш гонар — не зламаць. Нашу волю да свабоды — не адняць. Мы будзем змагацца. Беларусь і беларусы будуць вольныя!

Павел Латушка адказвае на папулярныя пытанні аб плане дзеянняў Якое пытанне на «рэферэндуме» нам зададуць насамрэч? А калі мы проста будзем ігнараваць «рэферэндум»? Гэта дапаможа? Ці будуць як-небудзь фіксавацца дзеянні грамадзян Беларусі на «рэферэндуме»? Мы ўжо фіксавалі фальсіфікацыі на выбарах 2020 года. Навошта паўтарацца? Чаму цяпер «рэферэндум» у Беларусі ў прынцыпе немагчымы? Адказы на гэтыя і іншыя папулярныя пытанні аб «рэферэндуме» і стратэгіі дэмакратычных сіл на яго — ў новым відэа кіраўніка НАУ Паўла Латушкі.

«Напэўна, ужо хутка будуць караць толькі за тое, што ты нарадзіўся на гэтым свеце і дазволіў сабе крытыкаваць Лукашэнку» Кіраўнік НАУ Павел Латушка — пра чарговую узбуджаную супраць яго крымінальную справу. — Перш за ўсё, хачу пажадаць усім нам, каб мы як мага хутчэй распачалі крымінальныя справы супраць сапраўдных злачынцаў — Лукашэнкі і ягоных саўдзельнікаў, якія здзяйсняюць рэальныя, а не выдуманыя крымінальныя дзеянні. — Новая справа — гэта адказ камандзе Народнага антыкрызіснага ўпраўлення і асабіста мне за прынцыповую пазіцыю і настойлівасць у неабходнасці прыцягнення рэжыму Лукашэнкі да адказнасці. І гэтая адказнасць немінуча наступіць. — У 2012 годзе Нацыянальная кінастудыя «Беларусьфільм» упершыню атрымала ўзнагароду на самым прэстыжным у свеце міжнародным Канскім кінафестывалі за фільм па творы Васіля Быкава «ў тумане». І я памятаю, колькі намаганняў прыкладала адміністрацыя Лукашэнкі, каб прымусіць мяне адмовіцца ад здымак гэтага фільма. — Гэта сталінскі рэжым, сталінскія часы, якія наступілі ў нашай краіне. Але падобныя дзеянні Генпракуратуры мяне ні ў якім разе не дэматывуюць. Наадварот, яны матывуюць мяне змагацца. І пра гэта ўчора я казаў у Брусэлі. І пра гэта я буду казаць усім палітыкам, як і ў кіраўніцтву ЮНЕСКА аб масавых рэпрэсіях у дачыненні да дзеячаў беларускай культуры — злачынствы супраць беларускага народа павінны быць пакараныя. — Я веру ў беларусаў і ўпэўнены, што мы пераможам. Жыве Беларусь!

Што гэта значыць? Што здарылася? Нелегітымныя ўлады Беларусі прызначылі новага кіраўніка Цэнтральнай выбарчай камісіі. Замест Лідзіі Ярмошынай пасаду заняў Ігар Карпенка, ужо былы Міністр адукацыі. Грамадзянін Лукашэнка прызначыў і пяць сябраў ЦВК, двое з якіх уваходзілі і ў ранейшы склад. Гэта нешта мяняе? Не, фальсіфікацыі працягнуцца і з новым ЦВК. Тым больш, што ў Ігара Карпенкі ёсць вопыт: ён, напэўна, быў датычны да правядзення выбараў на пасады намесніка кіраўніка Мінгарвыканкама, ён жа займаўся рэпрэсіямі настаўнікаў як Міністр адукацыі. Як гэта ўплывае на кампанію па «рэферэндуму»? Нягледзячы на тое, што Ігар Карпенка даўно ў сістэме і таксама звязаны з фальсіфікацыямі, ён будзе ў новай ролі. У складзе камісіі таксама будуць новыя людзі. Гэта азначае, што ім будзе ўсё складаней кантраляваць. Але давайце не забываць: непасрэдна фальсіфікацыі на месцах арганізуе не асабіста старшыня ЦВК, а кіраўнікі мясцовых выканкамаў, якія і фармуюць камісіі з залежных ад сябе людзей. Таму так важна, каб у выбарчых камісіях было як мага больш сумленных людзей, гатовых казаць праўду і сумленна лічыць бюлетэні. Таму так важна, каб беларуская большасць прыйшла на ўчасткі і зрабіла бюлетэні несапраўднымі, паставіўшы крыжыкі насупраць усіх варыянтаў. Так мы пакажам, што не згодныя з падманам, так мы гучна і разам заявім, што хочам рэальных пераменаў і новых выбараў без Лукашэнкі. Па каментарах захапіў уладу грамадзяніна мы бачым, што ён хоча яшчэ больш узурпаваць уладу. Ад нашых дзеянняў на «рэферэндуме» залежыць, ці пойдзе Беларусь па шляху свабоды і дэмакратыі ці стане яшчэ большай дыктатурай.

2 снежня, акрамя прыняцця санкцый ЕЗ, ЗША, Вялікабрытаніі і Канады, адбылася яшчэ адна, вельмі важная падзея. Аўстралія прыняла закон «Аб тэматычных санкцыях» — і далучылася да глабальнага акта Магніцкага. Прыняццю гэтага закона актыўна садзейнічала беларуская дыяспара ў Аўстраліі. Што гэта за закон і чаму яго прыняцце — вельмі дрэнная навіна для рэжыму Лукашэнкі? Патлумачыў лідэр НАУ Павел Латушка. — Фактычна прыняцце «аўстралійскага Акту Магніцкага» азначае, што Аўстралія пачне ўжываць уласныя санкцыі супраць фізічных і юрыдычных асоб, вінаватых у парушэнні правоў чалавека і прынцыпу вяршэнства права, у тым ліку — у Беларусі. — НАУ і прадстаўнікі беларускай дыяспары ў Аўстраліі ўжо стварылі працоўную групу і пачалі сумесную дзейнасць па распрацоўцы санкцыйных спісаў, падрыхтоўцы неабходных доказаў і адпаведных аналітычных запісак для аўстралійскіх уладаў — у рамках новага закона. — Глабальны акт Магніцкага лічыцца міжнародным стандартам у сферы барацьбы з парушэннямі правоў чалавека. А далучэнне да яго Аўстраліі, разам з іншымі краінамі ў рамках міжнароднага супрацоўніцтва — гэта падзея, якое значна ўзмоцніць знешняе ціск на рэжым Лукашэнкі і сумарны эфект ад якія прымаюцца супраць яго санкцый. — Важная дэталь: 88% беларускага экспарту ў Аўстралію — гэта калійныя ўгнаенні. — Акрамя візавых абмежаванняў для вінаватых у парушэннях правоў чалавека, новы закон прадугледжвае і мэтавыя фінансавыя санкцыі, уключаючы замарозку актываў. — Вядома, што магчымасць далучэння да глабальнага акта Магніцкага вывучаюць таксама Тайвань і трэцяя эканоміка ў свеце — Японія.

10 снежня Святлана Ціханоўская наведала офіс Народнага антыкрызіснага ўпраўлення. Удзельнікі сустрэчы абмеркавалі стратэгію дэмакратычных сіл на «рэферэндум» і план дзеянняў пасля дня галасавання. Важнай тэмай таксама стала пытанне прававога ціску на нелегітымную ўладу: непрызнанне Лукашэнкі і яго ўрада, а таксама прызнанне рэжыму тэрарыстычным. Кіраўнік НАУ Павел Латушка і адказны за пытанні юстыцыі Міхаіл Кірылюк узнялі пытанні прававога ціску на рэжым. Удзельнікі народнага антыкрызіснага ўпраўлення абмеркавалі са Святланай Ціханоўскай механізмы паскарэння прызнання рэжыму тэрарыстычным на нацыянальным узроўні і ўзбуджэння крымінальных спраў за злачынствы супраць чалавечнасці. Каардынатар НАУ Лена Живоглод прамовіла важнасць распрацаваных дэмакратычнымі сіламі сцэнарыяў дзеянняў у дзень асноўнага дня «рэферэндуму» і пасля яго. Усе ўдзельнікі сустрэчы салідарныя, што гэта прыярытэтны кірунак для дэмсілаў. Каманда НАУ актыўна ўдзельнічае ў дэталёвай прапрацоўцы плана «пасля» так званага «рэферэндуму» ў цеснай каардынацыі з камандай офіса Святланы Ціханоўскай і іншымі дэмсіламі. На гэты момант мы гатовыя да розных сцэнароў развіцця падзей, але не можам дазволіць таго ж рэжыму Лукашэнкі.

Павел Латушка і Арцём Праскаловіч правялі сустрэчу з міністрам замежных спраў Латвіі Эдгарам Рынкевічам па ініцыятыве латвійскага боку Падчас гутаркі ўдзельнікі НАУ і прадстаўнікі Латвіі абмеркавалі тэмы міграцыйнага крызісу, развязанай рэжымам на яго аснове гібрыднай агрэсіі ў дачыненні да ЕЗ і планаванага нелегітымным рэжымам Лукашэнкі «рэферэндуму», а таксама шэраг іншых пытанняў. Кіраўнік НАУ Павел Латушка акрэсліў важнасць выпрацоўкі сумеснай стратэгіі ЕС і апераджальных дзеянняў краінамі памежнага з Беларуссю рэгіёна — Латвіяй, Эстоніяй, Літвой, Польшчай і Украінай — як найбольш схільнымі небяспекі агрэсіі з боку рэжыму дыктатара. Міністр праінфармаваў Паўла Латушку аб цвёрдай і адзінай пазіцыі краін-сябраў ЕЗ у дачыненні да ацэнкі і рэагавання на сітуацыю ў Беларусі і немагчымасці дыялогу з Лукашэнкам, які ажыццяўляе маштабныя рэпрэсіі ў дачыненні да беларусаў. Юрыст НАУ Арцём Праскаловіч распавёў, як ідзе падрыхтоўка да «рэферэндуму» Лукашэнкі з боку дэмакратычных сіл: аб будучых удзельніках выбарчых камісій, якія ўжо выходзяць на сувязь з супольнасцю *Сумленныя людзі, аб падтрымцы адзінай кампаніі ўсё новымі ініцыятывамі і актывістамі, а таксама пра тое, як рэжым ужо спрабуе процідзейнічаць. Міністр замежных спраў Латвіі азнаёміўся з прапанаванымі НАУ падыходамі па пытанні крымінальнага пераследу Лукашэнкі і яго памагатых і выказаў меркаванне аб важнасці працы па гэтым кірунку крымінальна-прававой адказнасці прадстаўнікоў рэжыму. Міністр пазначыў нязменнасць пазіцыі аб падтрымцы беларускага народа і дэмсілаў Беларусі ў барацьбе за дэмакратыю і правы чалавека.

«Няхай рэжым ведае: у нас ёсць план на яго «рэферэндум». Кіраўнік НАУ Павел Латушка ў блогера BalaganOFF Перш за ўсё мы павінны мабілізавацца, выкарыстоўваючы «рэферэндум». Гэта магчымасць прыхільнікам пераменаў ўбачыць адзін аднаго, зноў адчуць адзінства. І праз «рэферэндум» мы павінны выказаць «вотум недаверу» дыктатару. Усяго гэтага можна дамагчыся толькі дзеяннем. Так, Вынікі ўсё роўна будуць фальсіфікаваць, у нас няма ілюзій. Але калі ў камісіях будзе шмат сумленных людзей, калі мы прыйдзем на ўчасткі і будзем рабіць бюлетэні несапраўднымі, гэта будзе для рэжыму значна складаней. Вертыкаль Лукашэнкі баіцца, што людзі прыйдуць на выбарчыя ўчасткі. Мы бачым гэта па публічнай і непублічнай рэакцыі прадстаўнікоў рэжыму. Дэмакратычныя сілы пакуль не называюць падрабязны план дзеянняў на дзень «рэферэндуму» і пасля яго, заўчасна мы не хочам раскрываць усе карты перад дыктатарам. Мы распрацоўваем адразу некалькі сцэнарыяў. Так што хай рэжым ведае: мы гатовыя і мы выкарыстоўваем гэты перыяд.

6−7 снежня ў горадзе Мікалайкі (Польшча) прайшоў Еўрапейскі кангрэс мясцовых органаў улады. Еўрапейскі Кангрэс — гэта платформа для абмену думкамі і месца сустрэчы кіраўнікоў мясцовых органаў улады, рэгіянальнай эліты з прадстаўнікамі дзяржаўнай адміністрацыі, няўрадавых арганізацый і бізнесу. Больш за 800 удзельнікаў Кангрэса абмяркоўваюць актуальныя пытанні на 70 дыскусійных панэлях. Адна з панэляў сёлета прысвечана Беларусі: «самакіраванне або цэнтралізацыя. Які будзе выбар Беларусі?». Народнае антыкрызіснае ўпраўленне выступіла партнёрам у арганізацыі гэтай панэлі. Удзельнікі каманды НАУ — Міхаіл Кірылюк, Валерый Мацкевіч, Наталля Задзеркаўская, Юрась Губарэвіч — і эксперты закранулі тэмы актуальнага стану і перспектыў трансфармавання мясцовых органаў улады, інвестыцый у рэгіянальнае развіццё, перспектыўныя кірункі пасля змены рэжыму, а таксама найбольш актуальную тэму: «рэферэндум» як спроба канчатковай цэнтралізацыі?. Фарміраванне вобраза будучыні Беларусі і падрыхтоўка рэформаў — важны складнік працы НАЎ.

Пераслед Лукашэнкі і ягоных саўдзельнікаў па універсальнай юрысдыкцыі ў Францыі: распавядае французская юрыстка Бывае, што злачынствы відавочныя, але пакараць вінаватых перашкаджаюць палітыка і бюракратыя. Беларусы ведаюць гэта вельмі добра. Але Лукашэнка стаў настолькі таксічным, што юрысты па ўсім свеце прыкладаюць намаганні, каб прыцягнуць яго да адказнасці, у тым ліку па прынцыпе універсальнай юрысдыкцыі (УЮ). Пра гэты кірунак у Францыі распавяла юрыстка Махо Вансон. «Наш закон абвяшчае: асобу можна прыцягнуць да адказнасці за ўчыненыя за мяжой акты катаванняў, калі яна знаходзіцца ў Францыі. Суды пацвердзілі гэта, але паказалі, што: злачынец павінен знаходзіцца ў Францыі толькі падчас судовага пераследу — для расследавання гэтага не патрабуецца; дастаткова прысутнасці ў Францыі саўдзельніка». «Законы Францыі забяспечваюць УЮ па злачынствах супраць чалавечнасьці паводле Рымскага статуту Міжнароднага крымінальнага суда (МКС). Але ўмовы прымянення УЮ больш строгія, чым па Канвенцыі ААН: распачаць крымінальную справу можа толькі пракуратура; трэба праверыць, ці не запытвала экстрадыцыю асобы якая-небудзь нацыянальная юрысдыкцыя; падсудны твар павінен жыць у Францыі; павінен выконвацца прынцып ўзаемнага прызнання злачынства". «Тое, што Беларусь не з’яўляецца ўдзельніцай МУС або Канвенцыі супраць катаванняў, не праблема: катаванні з’яўляюцца злачынствам і паводле яе заканадаўства. Асноўная цяжкасць у пераследзе Лукашэнкі і ягоных чыноўнікаў у тым, што яны вельмі мала перамяшчаюцца. Ўмова знаходжання ў Францыі не выконваецца, а гэта можа прывесці да адмовы французскага боку ад сваёй юрысдыкцыі» «Але ў апошні час у Францыі праводзілася мабілізацыя для абмеркавання блакавання УЮ ў законах. Шэраг праваабаронцаў, юрыстаў, палітыкаў ужо распачалі важныя дзеянні. Так, сенатар Жан-П'ер Сюр унёс папраўку для ліквідацыі перашкод для УЮ, і яна была падтрымана французскай кааліцыяй МУС». «Так, усё яшчэ ёсць супраціў, у асноўным палітычны, супраць ўкаранення механізму УЮ ў Францыі. Мы павінны пастаянна падаваць голас і спрабаваць страсянуць сітуацыю. Тым больш што няма сумненняў у тым, што з палітычнага пункту гледжання падтрымка Францыі беларускаму народу абсалютная». 2 снежня кіраўнік НАУ Павел Латушка падняў пытанні прымянення універсальнай юрысдыкцыі і прызнання рэжыму Лукашэнкі тэрарыстычным на сустрэчы са спецпрадстаўніком Францыі па пытаннях Беларусі, паслом Нікаля дэ Лакостам.

9 снежня 2021 года ў анлайн-фармаце запланавана правядзенне мерапрыемства высокага ўзроўню «Будучыня Усходняга партнёрства ў ЕС». Плануецца, што канферэнцыю адкрыюць намеснік генеральнага дырэктара ў Еўрапейскай камісіі Катарына Мацярнова, а таксама Святлана Ціханоўская і Павел Латушка. У мерапрыемстве плануецца ўдзел Евы-Марыі Ліймец, міністра замежных спраў Эстоніі, і Ніку Папеску, міністра замежных спраў Малдовы, а таксама прадстаўнікоў Еўрапейскай камісіі і Еўрапейскай службы знешніх сувязяў, розных аналітычных цэнтраў. Адной з тэм канферэнцыі стане «Дэмакратычную будучыню Беларусі ва Усходнім партнёрстве». Саміт «Усходняга партнёрства» запланаваны на 15 снежня ў Бруселі. Журналіст «Радыё Свабоды» Рыкард Ёзвяк нядаўна паведаміў, што Беларусь на саміце будзе прадстаўленая пустым крэслам. Пры гэтым міністр замежных спраў Нямеччыны Хайка Маас на канферэнцыі высокага ўзроўню ў Вене заявіў, што на саміце «Усходняга партнёрства» павінен прагучаць голас дэмакратычных сіл Беларусі.