Павел Латушка для Wyborcza.pl Ёсць толькі адзін спосаб адказаць на ціск Лукашэнкі — гэта выкарыстоўваць адзіную мову, якую разумее дыктатар. 16 красавіка Анджэй Пачобут зноў сустракае свой Дзень народзінаў за кратамі. Ужо больш за 3 гады гэты мужны актывіст польскай меншасці, сумленны журналіст і бескампрамісны змагар за праўду, свабоду і дэмакратыю — Анджэй знаходзіцца ў закладніках. Ён — адзін з тысяч (!) закладнікаў рэжыму Лукашэнкі, тысяч палітвязняў, кінутых дыктатарам за краты з пачатку падзей 2020-га года. А тры гады для палітвязня ў Беларусі — гэта не проста тэрмін пазбаўлення волі. Гэта тры гады знаходжання ў нечалавечых умовах, пад пастаянным прэсінгам. Гэта тры гады здзекаў, катаванняў, пазбаўлення камунікацыі са знешнім светам, перадач, лекаў. Гэта тры гады пекла. Перажыць, які атрымоўваецца не ўсім. Кантакт з Пачобутам перапынены. «Ён ізаляваны ад свету» На сёння нам вядома ўжо пра 6 выпадкаў смерці палітвязняў у Беларусі. Рэжым Лукашэнкі, катаваннямі і неаказаннем неабходнай медыцынскай дапамогі, ужо давёў да смерці, а фактычна забіў Вітольда Ашурка, Алеся Пушкіна, Мікалая Клімовіча, Ігара Ледніка, Вадзіма Храсько. 10 красавіка стала вядома пра смерць Аляксандра Кулініча. Многія палітвязні знаходзяцца ў стане інкамунікада і нам нічога не вядома пра стан іх здароўя. Мы нават не ведаем дакладна, ці жывыя яны. Мікалай Статкевіч, Ігар Лосік, Віктар Бабарыка, Сяргей Ціханоўскі, Максім Знак, Марыя Калеснікава і многія іншыя. Мы нічога не ведаем пра іх стан. З моманту пераводу ў папраўчую калонію №1 горада Наваполацк — адну з самых жорсткіх калоній у Беларусі — практычна ніякіх вестак няма і ад Анджэя Пачобута. У яго не было ніводнага спаткання, ніводнага званка, ніводнай перадачы. Ён цалкам ізаляваны ад свету. Нягледзячы на праблемы з сэрцам, ён не атрымлівае неабходных лекаў. Са жніўня мінулага года Анджэй сядзіць у ПКТ (памяшканне камернага тыпу) — гэта значыць, камеры з яшчэ больш строгім рэжымам утрымання. За гэты час яго ўжо некалькі разоў змяшчалі ў штрафны ізалятар. Гэта ўсё, што мы ведаем. З 26 лютага з Анджэем зусім знікла сувязь. Анджэй Пачобут — стаічны чалавек, сімвал барацьбы за дэмакратыю і наш агульны, беларуска-польскі герой. Усе, хто яго ведае, упэўненыя — ён трымаецца, не здаецца і не адступае ад сваіх прынцыпаў. Анджэй неаднаразова адмаўляўся пісаць Лукашэнку прашэнне аб памілаванні. Ён пайшоў на прынцып, у адным са сваіх лістоў так патлумачыўшы сваю пазіцыю: Ніякія памілаванні мне не патрэбныя. Звяртацца або прасіцца я не збіраюся. Нават калі будуць ціснуць. Па такіх справах, як мая, такія паводзіны было б амаральным. Не здолеўшы зламаць Анджэя Пачобута, 8 лютага мінулага года рэжым Лукашэнкі прысудзіў яго да 8 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. 26 мая мінулага года — адмовіў у апеляцыі. І нягледзячы на ўсе дыпламатычныя намаганні Польшчы, розныя рэзалюцыі міжнародных арганізацый, нягледзячы на закрыццё шэрагу памежных пераходаў з патрабаваннем вызваліць Пачобута і іншых палітвязняў — Лукашэнка, які прагне помсты, не робіць гэтага. Адзіны спосаб справіцца з Лукашэнкам. «Мова прынцыповасці і сілы» Наадварот, ён толькі ўзмацняе ціск на Анджэя. А разам з тым робіць больш жорсткай сваю антыпольскую палітыку, узмацняе рэпрэсіі польскай нацыянальнай меншасці ў Беларусі, ліквідуе польскія арганізацыі, закрывае школы і курсы вывучэння польскай мовы, знішчае пахаванні і помнікі і нарошчвае ціск на беларуска-польскай мяжы, штурмуючы яе цэлымі атрадамі нелегальных мігрантаў. Як доўга гэта будзе працягвацца? Як доўга будуць працягвацца рэпрэсіі ў Беларусі, здзекі і катаванні над палітвязнямі? Як доўга Лукашэнка будзе прадаўжаць набіраць і ўтрымліваць закладнікаў? Як доўга будзе працягвацца персанальнае пекла Анджэя Пачобута — год, два, усе восем гадоў? Як доўга будзе працягвацца гібрыдная агрэсія Лукашэнкі супраць Польшчы і іншых краін ЕС? Я не думаю, што гэта пытанні без адказу. Думаю, адказ на гэтыя пытанні існуе. Але неабходная магутная палітычная воля, каб яго даць. Каб вызваліць Анджэя Пачобута і іншых палітвязняў. Каб спыніць агрэсію рэжыму Лукашэнкі. Гэты чалавек, калі яго можна так назваць, разумее толькі адну мову — мову прынцыповасці і сілы. Мова яшчэ большага ціску. Яго не палохаюць платы і закрытыя пагранпераходы, пакуль яны перашкаджаюць толькі мігрантам і пасажырапатоку звычайных беларусаў. Магчымасць для перамяшчэння простых беларусаў яго ў прынцыпе не турбуе. А дакладней — яго задаволяць цалкам закрытыя для такога перамяшчэння мяжы. Гэта ж мара любога дыктатара. Не так ужо палохаюць яго і бягучыя гандлёвыя санкцыі і абмежавальныя паўмеры, бо яны носяць абмежаваны характар. Асабліва, калі ўлічваць, што ва ўмовах такіх санкцый, па прызнанні самога ж Лукашэнкі, тавараабарот па асобных таварных групах вырас у 3-5 разоў. А што ж яго можа напалохаць? Якой можа быць мова сілы ў кантэксце мяжы Беларусі і Польшчы? Якія дзеянні рэальна здольныя паставіць Лукашэнку перад неабходнасцю вызваліць Анджэя Пачобута і тысячы іншых палітвязняў, прымусіць яго спыніць атакі нелегальнымі мігрантамі? Для гэтага неабходна пайсці на прынцып, як гэта зрабіў Анджэй Пачобут. І адказаць на ціск Лукашэнкі яшчэ большым ціскам, уключыўшы ў развязанне праблемы Лукашэнкі яшчэ і Кітай — цалкам перакрыўшы грузавыя зносіны з Беларуссю, у тым ліку чыгуначныя. Наш агульны герой. Адзін за ўсіх і ўсе за аднаго Анджэй Пачобут сёння ўсім нам дае сігнал, што свабода для ўсёй краіны ў цэнтры Еўропы важней, чым свабода для аднаго. А мы гатовыя прыняць і ажыццявіць гэты прынцып — адзін за ўсіх, а мы ўсе за аднаго? І не думаю, што мы маем права чакаць з адказам. Неабходна пайсці на прынцып, каб у нашага агульнага героя Анджэя Пачобута і яшчэ тысяч закладнікаў Лукашэнкі з'явіўся рэальны шанец на свабоду. Бо свабода і барацьба за яе заўсёды павінны быць справай прынцыпу. Варшава 16 красавіка 2024 года Крыніца: wyborcza.pl

Неабходна выключыць падвойную дыскрымінацыю ў дачыненні да беларускіх свабодных спартсменаў — пазіцыя Народнага антыкрызіснага ўпраўлення па пытанні ўдзелу беларусаў у будучых Алімпійскіх гульнях у Парыжы. З-за няўзгодненай палітыкі міжнароднай спартыўнай супольнасці беларускія свабодныя спартсмены сёння сутыкаюцца з падвоенай дыскрымінацыяй: іх дыскрымінуе сам рэжым Лукашэнкі за тое, што яны выступаюць супраць гвалту і вайны — спартсмены выключаюцца з нацыянальных каманд, звальняюцца, уносяцца ў чорныя спісы, падвяргаюцца затрыманням альбо вымушаныя пакідаць Беларусь, а з другога боку беларускіх свабодных спартсменаў выключаюць з міжнароднага спорту самі федэрацыі з-за агрэсіі, распачатай Расіяй супраць Украіны пры садзейнічанні рэжыму Лукашэнкі. 8 снежня 2023 года Міжнародны алімпійскі камітэт прыняў рашэнне аб допуску спартсменаў з расійскімі і беларускімі пашпартамі на Алімпійскія гульні 2024 года ў Парыжы на строгіх умовах. У прыватнасці, уведзена ўмова, што спартсмены і прадстаўнікі абслуговага персаналу, якія маюць кантракты ў расійскіх або беларускіх ваенных або сілавых органах, не будуць дапушчаныя да ўдзелу ў спаборніцтвах. Аднак дадзеная пазіцыя МАК была рэкамендацыйнай для міжнародных федэрацый. І таму канчатковае рашэнне аб допуску да кваліфікацыйных спаборніцтваў беларускіх спартсменаў на баку профільных федэрацый. У названых абставінах праз розныя падыходы, прынятыя міжнароднымі федэрацыямі, беларускі спорт сутыкнуўся з сітуацыяй, калі беларускія свабодныя спартоўцы былі выключаныя з удзелу ў спаборніцтвах, а спартоўцы рэжыму Лукашэнкі — дапушчаныя да Алімпійскіх гульняў 2024 года. Каманда НАУ падрыхтавала абгрунтаванне і перадала ў МАК і адпаведным міжнародным федэрацыям хадайніцтвы аб правядзенні належнай верыфікацыі як мінімум чатырох спартсменаў рэжыму Лукашэнкі, якія прайшлі кваліфікацыю на Алімпійскія гульні, і афіляваныя з ваеннымі і сілавымі структурамі. Па гэтым пытанні мы ўзаемадзейнічалі з прадстаўнікамі Міжнароднай федэрацыі лёгкай атлетыкі, Міжнароднай федэрацыі плавання, Міжнароднай федэрацыі грэка-рымскай барацьбы, вольнай барацьбы і жаночай барацьбы, нацыянальных федэрацый Польшчы па тэнісе, футболе, лёгкай атлетыцы, дзюдо, Міністэрстваў замежных спраў і Міністэрстваў спорту Польшчы, Літвы, Латвіі, Германіі, Францыі, ЗША, Нарвегіі. Асобная праца па ўказаным пытанні вядзецца ў рамках Камісіі Міністэрства спорту Польшчы па пытаннях допуску спартсменаў з беларускімі і расійскімі пашпартамі. Народнае антыкрызіснае ўпраўленне працягне працу з краінамі-партнёрамі, а таксама федэрацыямі і МАК для змены сітуацыі, якая склалася ў дачыненні да беларускіх спартсменаў. Мы дзякуем спартоўцам, якія садзейнічаюць нашай працы і тым, хто падае інфармацыю для наступнай верыфікацыі, аказвае садзейнічанне працы па выключэнні падвоенай дыскрымінацыі беларускіх спартоўцаў. Асобна дзякуем журналістам, у тым ліку рэдакцыі «Трыбуны» за прадастаўленне дакументаў, якія пацвярджаюць афіляванасць спартсменаў з ваеннымі і сілавымі структурамі рэжыму Лукашэнкі.

Каментарый НАУ ў сувязі з новымі санкцыямі ЗША і Канады супраць рэжыму Офіс кантролю за замежнымі актывамі Казначэйства ЗША (OFAC) увёў санкцыі супраць 12 арганізацый і 10 асоб за падтрымку рэжымам Лукашэнкі агрэсіі Расіі супраць Украіны і дапамогу ў абыходзе санкцый. Гэта датычыцца дзяржаўных прадпрыемстваў і ключавых кампаній у абаронным сектары Беларусі. Дзеянні ЗША каардынаваліся з Канадай, якая таксама ўвяла санкцыі. Новыя пакеты пацвярджаюць міжнародныя дзеянні супраць антыдэмакратычнай дзейнасці рэжыму Лукашэнкі і магчымасці зарабляць на падтрымцы вайны Расіі супраць Украіны. Доўгі час НАУ звяртала ўвагу на наяўнасць шырокіх сетак, прызначаных для абыходу міжнародных санкцый і падтрымкі расійскага ВПК. Пастанова OFAC пацвярджае нашыя высновы, дэманструючы ўцягнутасць беларускіх дзяржпрадпрыемстваў у падтрымку агрэсіўных дзеянняў Расіі. Важна адзначыць, што ў раскрыцці некаторых з гэтых схем актыўны ўдзел прымалі дэмсілы. Таксама мы адзначаем, што шэраг асоб і арганізацый, якія трапілі ў санкцыйны спіс Канады, былі прапанаваныя па нашай ініцыятыве. Адна з сетак, звязаная з кампаніяй Black Shield, на працягу амаль 10 гадоў займалася продажам зброі для выкарыстання яе ў многіх ваенных канфліктах у Азіі і Афрыцы. Гэта падкрэслівае крывадушнасць рэжыму, які працягвае называць сябе міралюбным, у той час як зброя з Беларусі актыўна выкарыстоўваецца ў зонах ваенных дзеянняў у самых бедных краінах свету. На жаль, урокі, якія павінны былі быць засвоены рэжымам і набліжанымі да яго бізнес-структурамі, застаюцца па-за ўвагай. Яны па-ранейшаму гатовыя ігнараваць міжнароднае права, ствараючы новыя кампаніі-пракладкі для абыходу санкцый. Гэтая бясконцая гульня ў кошкі-мышкі можа быць спыненая толькі рашучымі мерамі, накіраванымі на знішчэнне кораня праблемы. Мы заклікаем міжнародную супольнасць да больш жорсткіх дзеянняў, якія дапамогуць спыніць гэтую разбуральную дзейнасць рэжыму Лукашэнкі.

Павел Паўлавіч Латушка: намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, пасол У адказ на заходнія санкцыі за канкрэтныя парушэнні міжнароднага права, Лукашэнка перыядычна аб'яўляе аб увядзенні контрсанкцый супраць недружалюбных яму краін. Санкцыі ад Лукашэнкі ў дачыненні да заходніх краін не маюць практычнага і эканамічнага значэння для гэтых краін. Але дыктатар упарта іх уводзіць. Навошта? Ён выдатна ведае і разумее, што контрсанкцыі, уведзеныя супраць недружалюбных яму краін, пагаршаюць становішча спраў у эканоміцы Беларусі і не дадаюць так неабходных яму паступленняў у бюджэт. Але дыктатар хоча запэўніць беларусаў, што заходнія санкцыі накіраваныя супраць народа. На самай справе санкцыі накіраваныя супраць Лукашэнкі, які незаконна захапіў уладу, супраць яго магчымасцяў аказваць дапамогу ў расійскай агрэсіі супраць Украіны, супраць стварэння ім пагрозы рэгіянальнай бяспецы. А таксама на перашкоду Лукашэнку і яго найбліжэйшаму атачэнню раскрадаць краіну, па-варварску знішчаць прыродныя багацці і рэсурсы Беларусі. У такіх умовах Лукашэнку зноў крытычна важна запэўніваць беларусаў, што санкцыі ўводзяць супраць іх. І для дасягнення сваёй мэты, дыктатар чарговым разам пайшоў на хітрасць і падман — сам уводзіць санкцыі, якія б'юць па беларусах. А далей справа тэхнікі і прапагандыстаў — не важна, што санкцыі ад Лукашэнкі, важна, што гэта санкцыі і што іх павінны адчуць на сабе беларусы. І прасцей за ўсё гэта зрабіць праз адсутнасць розных тавараў і паслуг, да якіх прывыклі беларусы. Некалькі прыкладаў: пасля прыняцця пятага пакета санкцый ЕС «за працяг парушэння правоў чалавека і інструменталізацыю мігрантаў» Лукашэнка паабяцаў адказаць на яго «жорсткімі, асіметрычнымі, але адэкватнымі захадамі». У выніку з'явілася пастанова Саўміна, якой была ўведзеная забарона на імпарт цэлага шэрагу сельскагаспадарчых тавараў: мяса, каўбасы, малака і малочнай прадукцыі, гародніны, садавіны; у адказ на закрыццё кантрольна-прапускных пунктаў Лукашэнка забараніў імпарт праз мяжу з Літвой пэўных тавараў для продажу ў Беларусі. Сярод іх: адзенне, воцат, шыны і покрыўкі, а таксама патрыманыя часткі і прылады транспартных сродкаў; забаронены імпарт іншых асобных тавараў, якія паходзяць з Літвы: згушчаных вяршкоў, садавіны і арэхаў, кавы, фруктовых сокаў, воцату, панчошна-шкарпэткавых вырабаў, асобных будаўнічых вырабаў, халадзільнікаў і маразільнікаў. Усе гэтыя контрсанкцыі Лукашэнкі адаб'юцца толькі на беларускім спажыўцу праз скарачэнне асартыменту звыклых імпартных тавараў або праз падвышэнне кошту не толькі на гэтыя тавары, але і на іх аналагі, што вырабляюцца ў Беларусі. Лукашэнку ніколі не цікавіў дабрабыт беларускага народа. Народ для дыктатара — гэта расходны матэрыял для ўтрымання ўзурпаванай улады.

Павел Паўлавіч Латушка: намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, пасол Нечаканы выклік Лукашэнкі на дыван у Крэмль і наступныя яго публічныя каментары даюць падставы да многіх высноў і разважанняў. Лукашэнка быў запрошаны на пасяджэнне Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі — органа, які прызначаны для абмеркавання і прыняцця самых важных стратэгічных рашэнняў у любой дзяржаве. Пра што гэта сведчыць? З аднаго боку Лукашэнку даюць вельмі выразны мэсэдж, што Беларусь у ягонай асобе разглядаецца як частка Расійскай імпэрыі. І гэта яшчэ раз сведчыць аб адсутнасці самастойнасці Лукашэнкі, падпарадкаванасці яго Крамлю і няздольнасці праводзіць суверэнную знешнюю і ваенную палітыку. Ці, прынамсі, абмежаванай здольнасці праводзіць яе самастойна. З іншага боку ўдзел Лукашэнкі ў пасяджэнні Рады бяспекі Расіі быў накіраваны на тое, каб даць яму выразны мэсэдж аб неабходных дзеяннях з боку Беларусі ў далейшай падтрымцы і пашырэнні ўдзелу краіны ў агрэсіі супраць Украіны. Наступныя публічныя каментары і заявы Лукашэнкі хутчэй сведчаць пра тое, што разумення ў Радзе Бяспекі Расіі ён не атрымаў, і сутыкнуўся з пазіцыяй досыць выразнай і адназначнай: Беларусь павінна больш глыбока пагрузіцца ў супрацьстаянне з Украінай, і ў вырашальны момант тэрыторыя Беларусі павінна быць паўторна прадстаўленая для агрэсіі як у дачыненні да Украіны, так і, магчыма, дэстабілізацыі сітуацыі на межах з дзяржавамі-чальцамі Еўрапейскага саюза. Што з'яўляецца пацвярджэннем дадзенай высновы? Перш за ўсё Лукашэнка, як і неаднаразова раней, выкарыстоўвае публічныя інструменты супрацьпастаўлення, спрабуючы супрацьстаяць тым даручэнням, якія даюцца яму ў Крамлі. У публічных заявах Лукашэнкі для СМІ Расіі рушыў услед тэзіс аб тым, што Расіі патрэбная менавіта такая Беларусь, якая ўжо з'яўляецца агрэсарам у вайне, але далей не выкарыстоўваецца ў наўпроставых ваенных мэтах. Пры гэтым Лукашэнка не захацеў апускацца ў пытанне таго, у чым сёння палягае падтрымка з боку Беларусі Расіі. Галоўны довад, які прыводзіць Лукашэнка ў абмеркаваннях з Крамлём — немэтазгоднасць паўторнага выкарыстання тэрыторыі Беларусі для агрэсіі супраць Украіны — з'яўляецца наяўнасць працяглых межаў як з Украінай, так і з краінамі-чальцамі NATO. Але ў Крамлі разумеюць і аддаюць сабе поўную справаздачу ў тым, што ніводная з краін NATO не плануе і не ажыццявіць агрэсію ў дачыненні да Беларусі, што абсалютна дэзавуе словы Лукашэнкі пра важнасць абароны заходніх межаў для недапушчэння «ўдару ў спіну» вядучай вайну Расіі. У кантэксце Украіны дыктатар згадвае наяўнасць дастаткова сур'ёзнай сістэмы абароны на мяжы Беларусі, створанай Украінай, размяшчэнне там узброеных падраздзяленняў Украіны, мініраванне тэрыторый, пабудаваных абарончых збудаванняў. І гэта таксама супярэчыць довадам Лукашэнкі аб знешніх пагрозах, а таксама пацвярджае, што Украіна не плануе якіх-небудзь агрэсіўных дзеянняў у дачыненні да Беларусі. І гэты тэзіс не патрабуе дадатковых доказаў у сувязі з тым, што Украіна ажыццяўляе вызваленне сваіх тэрыторый.

Павел Паўлавіч Латушка: намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, пасол Нядаўна дыктатар пусціўся ў развагі аб нейкай сваёй важнай ролі ў пасляваеннай будучыні і паскардзіўся, што Уладзімір Зяленскі «чапляе» яго і «прышпільвае незразумела да якіх працэсаў». Ну сапраўды, а як жа гэта так, галоўнага «міратворца» ў рэгіёне раптам прышпільваюць незразумела да чаго? Ну што ж, давайце паспрабуем дапамагчы Лукашэнку зразумець, што ж гэта за такія «незразумелыя працэсы». 24 лютага 2022 года Расія здзейсніла поўнамаштабнае ўварванне ва Украіну. І ў гэтым акце агрэсіі Беларусь, са згоды і пры поўнай падтрымцы Лукашэнкі стала плацдармам для наступу на Кіеўскую вобласць. Можа, Лукашэнка дагэтуль не разумее, што гэта значыць? Што ж, тут яму на дапамогу прыйдзе рэзалюцыя Генасамблеі ААН ад 14 снежня 1974 года, прынятая спецыяльна для вызначэння акта агрэсіі. А канкрэтна Артыкул 3, пункт f дадзенай рэзалюцыі, які абвяшчае, што ў якасці акта агрэсіі, сярод іншага, будзе кваліфікавацца «Дзеянне дзяржавы, які дазваляе, каб яго тэрыторыя, якую яно прадаставіла ў распараджэнне іншай дзяржавы, выкарыстоўвалася гэтым іншай дзяржавай для здзяйснення акта агрэсіі супраць трэцяй дзяржавы». Уварванне з тэрыторыі Беларусі ва Украіну, якое забяспечыў рэжым Лукашэнкі — гэта акт агрэсіі. Прадастаўленне беларускай тэрыторыі і інфраструктуры для больш чым 800 ракетных удараў па тэрыторыі Украіны — гэта акт агрэсіі. А агрэсія — гэта адно з 4 самых сур'ёзных злачынстваў у разуменні міжнароднага права. Усе яны пералічаныя ў рымскім статуце Міжнароднага крымінальнага суда: Генацыд; Злачынствы супраць чалавечнасці; Ваенныя злачынствы; Злачынства агрэсіі. І тут Лукашэнка здзейсніў як мінімум 3 з 4 злачынстваў. А патэнцыйна — і ўсе 4, калі ўлічваць рэзалюцыю Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы, прынятую ў красавіку мінулага года, якая была прысвечаная дэпартацыі і гвалтоўнаму перамяшчэнню ўкраінскіх дзяцей і іншых грамадзянскіх асоб з часова акупаваных тэрыторый Украіны. І ў ёй, па-першае, ПАРЕ назвала Лукашэнку датычным да дадзеных ваенных злачынстваў і заклікала прыцягнуць яго да адказнасці, а па-другое, назвала дадзеныя злачынствы як злачынствы, якія носяць прыкметы генацыду. У студзені 2024 года, у развіццё названай рэзалюцыі, была прынятая новая рэзалюцыя ПАРЕ аб сітуацыі з дзецьмі Украіны, у якой зноў жа была адзначана роля рэжыму Лукашэнкі ў здзяйсненні згаданых злачынстваў, а таксама прагучаў заклік да краін Рады Еўропы прызнаць дэпартацыю ўкраінскіх дзяцей генацыдам. Акрамя злачынстваў супраць Украіны, з мая 2020 года па май 2023-га, па дадзеных справаздачы цэнтра права і дэмакратыі Justice Hub, не менш за 136 тысяч беларусаў і беларусак, у тым ліку непаўналетніх, сталі ахвярамі злачынстваў рэжыму Лукашэнкі супраць чалавечнасці. І здзяйсненне гэтых злачынстваў працягваецца па гэты дзень. Як працягваецца і злачынства агрэсіі. Як працягваюцца ваенныя злачынствы рэжыму Лукашэнкі. І як працягваюцца яго саўдзел у вайне і дапамога Расіі ў абыходзе санкцый. Усё тое, што Лукашэнка называе «незразумелымі працэсамі», мае выразныя азначэнні. Гэта сур'ёзныя міжнародныя злачынствы. І за кожнае з іх дыктатара і ягоных памагатых чакае адказнасць. Не незразумелыя, а канкрэтныя судовыя працэсы.

Экспертнае меркаванне юрыстаў НАУ У святле прыняцця новай рэзалюцыі Савета па правах чалавека ААН па Беларусі зроблена шмат заяў аб яе значэнні для ўстанаўлення адказнасці за сур'ёзныя парушэнні правоў чалавека і за міжнародныя злачынствы, учыненыя ў Беларусі. Ведучы працу па забеспячэнні правасуддзя ў Беларусі і мяркуючы неабходным сыходзіць з інтарэсу ахвяр да аб'ектыўнасці, НАУ дзеліцца сваім бачаннем значэння новай рэзалюцыі. Новая рэзалюцыя безумоўна ўмацоўвае патэнцыял дзеючых праваабарончых механізмаў. Яна прадугледжвае стварэнне на аднаўляльны перыяд у адзін год групы з трох незалежных экспертаў па становішчы ў галіне правоў чалавека ў Беларусі, задачамі якой будуць: правядзенне расследаванняў і ўстанаўленне фактаў сур'ёзных парушэнняў правоў чалавека ў Беларусі з 1 мая 2020 года; збор, абагульненне, забеспячэнне захаванасці і аналіз доказаў такіх парушэнняў і, па магчымасці, выяўленне вінаватых з мэтай правядзення адпаведных судовых і іншых разглядаў, уключаючы крымінальны пераслед; прадстаўленне рэкамендацый, у прыватнасці ў дачыненні да мер па прыцягненню да адказнасці; узаемадзеянне з усімі зацікаўленымі бакамі, у прыватнасці з беларускімі зацікаўленымі бакамі, а таксама ў належных выпадках з уладамі Беларусі. Нягледзячы на тое, што пэўнымі асобамі заяўляецца аб стварэнні новага механізму, дэ-факта адбываецца рэфармаванне раней існуючай групы з трох экспертаў, якая знаходзілася пад мандатам УВКПЧ. У адпаведнасці з новай рэзалюцыяй група атрымлівае незалежны статус, аднак цалкам захоўвае напрамкі сваёй дзейнасці, якія існавалі раней. Яна дадаткова надзяляецца правам ідэнтыфікаваць асоб, вінаватых у сур'ёзных парушэннях правоў чалавека. Плануецца, што рэфармаваны механізм «атрымае ў спадчыну» вынікі папярэдняй працы. Новы статус дадзенай групы будзе спрыяць захаванню незалежнасці і аб'ектыўнасці экспертных ацэнак, выключаючы магчымы палітычны ўплыў на высновы і рэкамендацыі. НАУ цалкам вітае і падтрымлівае такое ўмацаванне патэнцыялу праваабарончага механізму па Беларусі і ўдзячна арганізацыям, якія ўнеслі важкі ўклад у яго рэфармаванне. У той жа час НАУ лічыць неабходным адзначыць, што сцверджанні аб тым, што рэфармаваная група «створаная для мэт прыцягнення рэжыму Лукашэнкі да адказнасці за міжнародныя злачынствы», з'яўляюцца некарэктнымі. У мэтах пазбягання трактовак рэзалюцыі, якія ўводзяць у зман і якія ствараюць завышаныя чаканні з боку пацярпелых адносна эфектыўнасці працэсу, НАУ звяртае ўвагу на наступныя ключавыя аспекты механізму прыцягнення да адказнасці: Па-першае, варта адзначыць, што тэрмін «злачынствы» ўжываецца выключна ў кантэксце крымінальнай адказнасці, якая дастасоўная да індывідуальных асоб, а не да рэжыму ў цэлым. Па-другое, рэзалюцыяй выразна прапісаны выключна рэкамендацыйны і кансультатыўны характар працы групы. Вынікі яе дзейнасці не прыводзяць да прамых наступстваў для прыцягнення да крымінальнай адказнасці вінаватых асоб. Па-трэцяе, неабходна ўлічваць, што група з'яўляецца праваабарончай інстытуцыяй, стандарты працы якіх адрозніваюцца ад крымінальных механізмаў. Парогі даказвання па крымінальных стандартах значна вышэйшыя і часта вынікі выключна праваабарончай працы не дастасавальныя да крымінальных працэдур. Неабходна адзначыць, што працай па дакументаванні сур'ёзных злачынстваў у Беларусі па стандартах крымінальнага права займаецца міжнародная платформа для Беларусі па прыцягненні вінаватых да адказнасці. Вядзенне працы, заснаванай на розных стандартах, дазваляе пазбягаць дублявання мандатаў двух механізмаў і больш поўна адпавядае інтарэсам ахвяр. Публічныя заявы, арыентаваныя на аднаўленне правоў ахвяр, патрабуюць адказнага падыходу, заснаванага на базавым прынцыпе «не нашкодзь» і падыходзе, арыентаваным на інтарэсы ахвяр.

Юрыст НАУ Арцём Праскаловіч распавёў, колькі беларусу будзе свяціць за такую «працу»: Да 10 гадоў пазбаўлення волі. У залежнасці ад таго, што паспеў здзейсніць беларус-удзельнік ПВК Вагнэра. Калі было забойства — тэрмін можа быць павялічаны да 25 год і нават пажыццёвага зняволення. Праца ў Вагнэре — незаконная За гэта ёсць артыкулы як за вярбоўку для найміцтва, так і за вярбоўку для ўдзелу ў іншых узброеных фармаваннях на тэрыторыі замежнай дзяржавы. Калі гэта ўдзел у сутычках на тэрыторыі афрыканскіх дзяржаў, ці забойства — пры жаданні Беларусь можа ўзбудзіць крымінальную справу. Лукашэнка пакуль што дазваляе Вагнэр у Беларусі Лукашэнка не перашкаджае дзейнасць рэкрутынгавых цэнтраў таму, што не бачыць у гэтым неабходнасці. У Беларусі не будзе асобнага офіса, як практыкуецца ў Расіі, але калі яны захочуць весці дзейнасць, то яна будзе па правілах мясцовых сілавікоў, з якімі кансультуюцца. Пакуль яны не «пераходзяць межы» (актыўна не прысутнічаюць у медыйнай прасторы), яны могуць спакойна вербаваць беларусаў. У Беларусі вагнэраўцаў сёння каля 300 асоб, іх асноўнай задачай з'яўляюцца навучанне і перадача досведу.

Амаль 4 гады рэпрэсій прывялі да таго, што ў Польшчы вымушана апынулася вялікая колькасць беларусаў, у якіх узнікаюць праблемы з рашэннем розных бюракратычных пытанняў. Дапамога для беларусаў за мяжой — адна з найважнейшых задач дэмсіл. Павел Латушка выступіў на канферэнцыі «Міграцыя як палітычная, сацыяльная і эканамічная праблема» ў Слесіне (Польшча). У ходзе выступлення былі закрануты наступныя пытанні: важнасць аднаўлення праграмы Poland. Business Harbour; спрашчэнне легалізацыі дзяцей беларусаў; магчымасць падаўжэння гуманітарных ВНЖ, выдача гуманітарных віз не толькі асобам, якія трапілі пад рэпрэсіі, але і іх сваякам, а таксама выдача гуманітарных віз беларусам у трэціх краінах; павелічэнне тэрміну дзеяння польскіх праязных дакументаў да трох гадоў; магчымасць абароны ў трэціх краінах асоб, якія атрымалі ў Польшчы міжнародную абарону; спрашчэнне працэдуры падачы заявы аб рэгістрацыі шлюбу; урэгуляванне праблем з пенсіямі; зніжэнне патрабавання да студэнтаў аб прадастаўленні дакументаў з дзяржорганаў Беларусі; прадастаўленне міжнароднай абароны для беларускіх студэнтаў на падставе спробаў прызыву ў войска або пагрозе прыцягнення да крымінальнай адказнасці; непрадастаўленне дзяржорганамі і ВНУ дакументаў, якія тычацца студэнтаў, па запытах беларускіх дзяржорганаў для недапушчэння магчымых рэпрэсій; стварэнне ўмоў для развіцця беларускага бізнесу ў Польшчы; выключэнне дыскрымінацыі беларусаў пры ўсіх формах узаемадзеяння з прыватнымі арганізацыямі і дзяржавай; скарачэнне тэрмінаў ажыццяўлення адміністрацыйных працэдур, звязаных з легалізацыяй беларусаў у Польшчы, у першую чаргу ў Ніжнесілезскім ваяводстве і Вроцлаве. Учора быў накіраваны зварот намесніку міністра ўнутраных спраў Польшчы і ваяводзе Ніжнесілезскага ваяводства з просьбай аб пошуку рашэнняў для паскарэння выдачы дакументаў беларусам. Матэрыялы для вырашэння названых пытанняў будуць перададзеныя ў органы дзяржаўнай улады Польшчы.

Павел Паўлавіч Латушка: намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, пасол Больш за 220 нелегальных мігрантаў распачалі спробу прарвацца з Беларусі ў Польшчу 10 красавіка. Дзясяткі, сотні чалавек у дзень, якія спрабуюць прарвацца ў Польшчу, становяцца штодзённасцю. Актывізацыя нелегальных мігрантаў адзначана і на межах з Латвіяй і Літвой. А яшчэ не наступіла лета. Лукашэнка дзейнічае па заданні Крамля. Мэта — дэстабілізацыя сітуацыі на мяжы з сябрамі NATO і адцягненне рэсурсаў ЕС ад дапамогі Украіне. Нельга выключаць магчымую падрыхтоўку маштабнай правакацыі, аж да праверкі артыкула 5 Статута NATO. Таксама важна разумець, што сярод нелегальных мігрантаў на тэрыторыю ЕС могуць спрабаваць прарвацца прадстаўнікі спецслужбаў Беларусі і Расіі, а таксама вагнераўцы. Дэстабілізацыя на мяжы паводле задумы Лукашэнкі і Крамля павінна прывесці да поўнага закрыцця памежных пераходаў на мяжы з ЕС. Пры гэтым яны хочуць зрабіць гэта рукамі Захаду. Закрыццё межаў — адна з задач падчас падрыхтоўкі чарговай фазы вайны. Нельга выключаць і гэтага. Для нас з'яўляецца важным, каб не былі зачыненыя памежныя пераходы для простых грамадзян, а былі перакрытыя грузавыя чыгуначныя зносіны, што дазволіць стварыць магутны ціск на рэжым і ўключыць Кітай у вырашэнне праблемы нелегальных мігрантаў.

Адказны ў НАУ па пытаннях рэгіянальнага развіцця Юрась Губарэвіч пракаментаваў каналу «FREEДОМ» заявы ўзурпатара аб падрыхтоўцы да вайны. Дыктатар заўсёды казаў, што Беларусь знаходзіцца ў коле ворагаў. Напэўна, за выключэннем толькі Расіі, якая ў яго традыцыйны саюзнік. Так ён кажа ўжо 30 гадоў. Вядома, апошнія гады накладваюць асобны адбітак. З'яўляючыся фармальным хаўруснікам, ён вымушаны падыгрываць Пуціну: у 2022 годзе ён прадаставіў тэрыторыю для ўварвання, потым размяшчае расійскіх вайскоўцаў, лечыць іх, праводзіць вучэнні. Рабіць выгляд, што нічога не адбываецца і ён захоўвае мірнае неба і вайна гэта дзесьці там — не даводзіцца. Ці гатовыя ў Расіі пачаць новую вайну ў Еўропе? У Расіі людзі гатовыя. Мы бачым гэта нават па выніках мінулых прэзідэнцкіх выбараў. Больш за палову насельніцтва гатовыя і сёння ісці паміраць за Пуціна, як раней паміралі за Сталіна. Гэта менталітэт расійскага грамадства. А як да гэтага ставяцца ў Беларусі? У Беларусі абсалютна супрацьлеглыя настроі. Калі Лукашэнка пачне кідаць беларускіх жаўнераў у гэтую мясарубку, яму можа вельмі моцна адгукнуцца. Лукашэнка ацэньвае гэтыя рызыкі і спрабуе абмяжоўвацца толькі рыторыкай аб правядзеннях вучэнняў. На ўдзел беларускага войска ў рэальнай вайсковай аперацыі Лукашэнка самастойна не наважыцца.

Бельгія прыняла рашэнне далучыцца да групы сяброў дэмакратычнай Беларусі ў АБСЕ. У дадзеную групу ўваходзіць больш за 10 краін-партнёраў дэмакратычных сіл Беларусі. Пра гэта паведаміў генеральны дырэктар МЗС Бельгіі Йеран Курман падчас рабочай сустрэчы з намеснікам кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўніком НАУ Паўлам Латушкам у Міністэрстве замежных спраў Бельгіі. Галоўная тэма сустрэчы — рэалізацыя стратэгіі па падтрымцы беларускага грамадства, падтрымка незалежных СМІ і нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў. У ходзе сустрэчы былі закрануты пытанні адказнасці рэжыму Лукашэнкі за ўчыненыя злачынствы, у тым ліку адпаведнай падтрымкі Бельгіі і міжнародных арганізацый па адвакатаванні пытанняў адказнасці Лукашэнкі ў рамках Міжнароднага крымінальнага суда. Асобна абмеркаваныя пытанні адказнасці Лукашэнкі за ваенныя злачынствы, звязаныя з незаконным перамяшчэннем украінскіх дзяцей. Было абмеркавана таксама функцыянаванне інстытутаў дэмакратычных сіл Беларусі і іх падтрымка з боку МЗС Бельгіі. Цяпер Бельгія старшынюе ў Еўрапейскім звязе. Адным з прыярытэтаў з'яўляецца прыняцце агульнага рашэння аб гарманізацыі санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі і Расійскай Федэрацыі за агрэсію супраць Украіны. Асаблівая ўвага ў санкцыйнай сферы была нададзена пытанню ўвядзення санкцый за выкарыстанне прымусовай працы палітычных зняволеных у турмах Беларусі.