Павел Латушка з Кармен Лаўс. Польшча, Варшава, 2026. Фота: НАУ-медыя Пытанні адказнасці прадстаўнікоў рэжыму Лукашэнкі ў Міжнародным крымінальным судзе і ў Спецыяльным трыбунале па злачынстве агрэсіі супраць Украіны і вынікі выбараў у Каардынацыйную раду Беларусі былі прадметам абмеркавання намесніка кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўніка НАУ Паўла Латушкі і спікера Каардынацыйнай Рады Арцёма Брухана са Спецыяльнай прадстаўніцай МЗС Эстоніі па сувязях з дэмакратычнымі сіламі Беларусі Кармен Лаўс. У ходзе сустрэчы абгаворваліся пытанні далейшага ўзмацнення санкцыйнага ціску на рэжым Лукашэнкі. Кармен Лаўс была прадстаўлена інфармацыя аб перспектывах развіцця адносін дэмакратычных сіл Беларусі з Украінай. Таксама падчас сустрэчы з прадстаўніцай МЗС Эстоніі абмяркоўваліся пазіцыя Еўрапейскага Саюза ў дачыненні да Беларусі і важнасць дабівацца ад рэжыму сістэмных, а не касметычных зменаў ва ўнутранай рэпрэсіўнай палітыцы з выкарыстаннем інструмента круглага стала. Акрамя таго, бакі закранулі тэму падтрымкі Эстоніяй працы Міжнароднага гуманітарнага фонду і перспектывы вызвалення палітычных зняволеных у Беларусі. Павел Латушка падзякаваў Кармен Лаўс за паслядоўную пазіцыю Эстоніі па падтрымцы дэмакратычных пераўтварэнняў у Беларусі. Прадстаўніца МЗС Эстоніі адзначыла, што пазіцыя Эстоніі ў дачыненні да рэжыму Лукашэнкі застаецца нязменнай, паколькі рэжым не мяняе сваёй унутранай рэпрэсіўнай і знешняй агрэсіўнай палітыкі.

Павел Паўлавіч Латушка: Намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, прадстаўнік АПК па транзіце ўлады. Кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, Лідар фракцыі «Каманда Латушкі і Рух "За Свабоду"» у складзе Каардынацыйнай Рады 3-га склікання. У Кіеве дэлегацыя дэмакратычных сілаў на чале з кіраўніцай Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Святланай Ціханоўскай сустрэлася з міністрам замежных спраў Украіны Андрэем Сібігам. Падчас сустрэчы, якая цягнулася больш за дзве з паловай гадзіны, гаварылі пра далейшае супрацоўніцтва Украіны з дэмакратычнымі сіламі, праблемы беларусаў ва Украіне, супрацу ў сферах культуры, інфармацыі, дыпламатыі. Вынікі: прызначаны амбасадар па асаблівых даручэннях Яраслаў Чарнагор, які будзе каардынаваць супрацоўніцтва з дэмакратычнымі сіламі; рыхтуецца запуск каардынацыйнай групы па пытаннях беларусаў ва Украіне, у тым ліку пытаннях легалізацыі, міграцыі, іншых праблемаў, з якімі сутыкаюцца беларусы ва Украіне; перададзены шэраг прапановаў па санкцыях супраць рэжымных прадпрыемстваў і фізічных асобаў, Украіна падыме пытанне Беларусі на радзе міністраў замежных справаў ЕС. Украіна разгледзіць пытанне санкцыяў супраць «Союзного государства»; дэмакратычныя сілы далучацца да міжнароднай кааліцыі за вяртанне ўкраінскіх дзяцей; дамовіліся на супрацоўніцтва ў супрацьдзеянні русіфікацыі і падтрымку беларуска-ўкраінскіх культурных і асветніцкіх ініцыятываў, а таксама пра стварэнне ўмоваў для развіцця беларускага студэнцтва ва Украіне; міністру была афіцыйна прадстаўлена кіраўніца Місіі дэмакратычных сіл у Кіеве Святлана Шаціліна; перададзеныя прапановы па прыцягненні рэжыму Лукашэнкі да адказнасці за міжнародныя злачынствы (акт агрэсіі супраць Украіны, дэпартацыя дзяцей, злачынствы супраць чалавечнасці); Падчас сустрэчы дамовіліся супрацьдзейнічаць расійскай дэзынфармацыі і прапагандзе, а таксама прыкладаць намаганні, каб не дапусціць уцягвання Беларусі ў вайну. Беларускай дэлегацыі таксама прадставілі шэраг гістарычных дакументаў з афіцыйных карэспандэнцыяй УНР І Беларускай народнай рэспублікі ў 1918–1919 гадах. Святлана Ціханоўская: «Я радая, што нашыя адносіны выходзіць на новы ўзровень — гэта выразны сігнал што Украіна адрознівае Беларусь і Расію, беларусаў і рэжым. Мы будзем супрацоўнічаць з Украінай па шэрагу напрамкаў, каб абнаўляць дружныя адносіны паміж нашымі народамі, і супрацьстаяць злачынным рэжымам у Мінску і Маскве». Падчас сустрэчы дэлегацыі дэмакратычных сіл Беларусі з міністрам замежных спраў Украіны намеснік кіраўніцы АПК Павел Латушка агучыў тры кірункі, па якім вядзецца праца па прыцягненні Лукашэнкі да адказнасці за ўчыненыя міжнародныя злачынствы: акт агрэсіі супраць Украіны, дэпартацыя ўкраінскіх дзяцей з часова акупаваных тэрыторый Украіны і злачынствы супраць чалавечнасці ў дачыненні да беларускага народа. А таксама перадаў канкрэтныя прапановы па павелічэнні санкцыйнага ціску на рэжым. Андрэй Сібіга падтрымаў іх, адзначыўшы, што Украіна будзе весці працу ў кірунку адказнасці і павелічэння санкцый. Дэлегацыя беларускіх дэмакратычных сілаў складалася з прадстаўнікоў Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Паўла Латушка, прадстаўніцы дэмакратычных сілаў ва Украіне Святланы Шацілінай, дарадцаў Ціханоўскай — Франака Вячоркі, Дзяніса Кучынскага, Анатоля Лябедзькі.

Павел Латушка, Уладзіслаў Уласюк, Арцём Брухан. Кіеў, Украіна, 2026 год. Фота: НАУ-медыя. Важнасць працягу санкцыйнага ціску на рэжым Лукашэнкі абмеркаваў намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, кіраўнік НАУ Павел Латушка падчас сустрэчы з саветнікам-упаўнаважаным Прэзідэнта Украіны па пытаннях санкцыйнай палітыкі Уладзіславам Власюком. У сустрэчы прыняў удзел спікер Каардынацыйнай Рады, намеснік кіраўніка НАУ Арцём Брухан. «Наш агульны прыярытэт сёння — разам з Украінай жорстка супрацьстаяць любым тэндэнцыям і спробам аслаблення еўрапейскіх санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі», — адзначыў па выніках сустрэчы Павел Латушка. Палітык перадаў канкрэтныя прапановы па ўвядзенні санкцый супраць 17 прадпрыемстваў ваенна-прамысловага комплексу рэжыму Лукашэнкі, інстытутаў так званай саюзнай дзяржавы, атачэння Лукашэнкі, прапагандыстаў і службовых асоб, датычных да рэпрэсій у Беларусі. Таксама была адзначаная важнасць максімальнага ўзмацнення кантролю за транзітам тавараў праз Беларусь у трэція краіны і далейшага пашырэння блакавальных санкцый супраць беларускіх банкаў, якія застаюцца падключанымі да расійскай сістэмы СПФС (сістэма перадачы фінансавых паведамленняў). Арцём Брухан прадставіў украінскаму боку інфармацыю і матэрыялы пра ролю так званай саюзнай дзяржавы ў агрэсіі супраць Украіны і ліквідацыі незалежнасці Беларусі. Бакі дамовіліся актывізаваць супрацоўніцтва ў пытаннях санкцый у дачыненні да ваенна-прамысловага комплексу, фінансавага сектара, а таксама прапаганды, якая дзейнічае ў інтарэсах «рускага свету». Адзначана важнасць узаемадзеяння на ўзроўні Еўрапейскага саюза па далейшай гарманізацыі санкцыйнага ціску ў гандлі на Расію і рэжым Лукашэнкі. «Санкцыі за вайну і санкцыі за рэпрэсіі супраць беларускага народа павінны дапаўняць адны адных. Аслабленне ціску на Лукашэнку недапушчальнае ні ў адным з кірункаў. Толькі сумесныя і сінхронныя дзеянні Украіны і дэмакратычных сіл Беларусі дапамогуць пазбавіць рэжым рэсурсаў», — падкрэсліў па выніках сустрэчы Павел Латушка.

Павел Латушка і дырэктар Дэпартамента міжнароднага права і міжнародна-прававога супрацьдзеяння агрэсіі МЗС Украіны Антон Карыневіч. Кіеў, Украіна, 2026 год. Фота: НАУ-медыя. «Дзякую дырэктару Дэпартамента міжнароднага права і міжнародна-прававога супрацьдзеяння агрэсіі МЗС Украіны Антону Карыневічу за вельмі канструктыўную сустрэчу, за тыя дамоўленасці, якія дасягнутыя, за магчымую супрацу па пытаннях адказнасці Лукашэнкі і яго хаўруснікаў па трох кірунках», — адзначыў намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўнік НАУ Павел Латушка па выніках сустрэчы ў МЗС Украіны. Падчас сустрэчы бакі абмеркавалі тры кірункі супрацоўніцтва па пытаннях адказнасці Лукашэнкі і яго хаўруснікаў за злачынствы супраць украінскага і беларускага народаў. Павел Латушка падзякаваў за заяву міністра замежных спраў Украіны Андрэя Сібігі пра тое, што Лукашэнка будзе несці адказнасць за злачынства агрэсіі ў дачыненні да Украіны ў межах Спецыяльнага трыбунала па злачынству агрэсіі супраць Украіны, які зараз ствараецца. Таксама Павел Латушка праінфармаваў пра збор доказаў учыненага акта агрэсіі, якім зараз займаецца НАУ; бакі абмеркавалі механізмы і адрасатаў перадачы адпаведных матэрыялаў. Дамовіліся, што пасля абагульнення гэтых матэрыялаў Народнае антыкрызіснае ўпраўленне перадасць іх у МЗС Украіны для наступнай перадачы генеральнаму пракурору Украіны, а таксама ў Міжнародны цэнтр па расследаванні злачынства агрэсіі супраць Украіны ў Гаазе. Было падкрэслена, што прадстаўнікі дэмакратычных сіл Беларусі падчас міжнародных сустрэч будуць лабіяваць важнасць далучэння іншых дзяржаў да механізмаў функцыянавання Спецтрыбунала. Прадстаўнік МЗС Украіны праінфармаваў, што на гэты момант свой удзел у яго стварэнні пацвердзілі 36 дзяржаў і Еўрапейскі саюз. Таксама падчас сустрэчы абмеркавалі магчымасці прыцягнення Лукашэнкі і яго хаўруснікаў да адказнасці за незаконнае перамяшчэнне ўкраінскіх дзяцей і іх наступную індактрынацыю ў інтарэсах «рускага свету». Кіраўнік НАУ праінфармаваў, што Лукашэнка працягвае ўчыняць гэтыя злачынствы. У якасці прыкладу было адзначана, што на мінулым тыдні быў зафіксаваны чарговы прыезд дзяцей з акупаваных тэрыторый Украіны ў Віцебск. Лукашэнка неаднаразова сам прызнаваўся ва ўчыненні злачынства супраць украінскіх дзяцей. Так, напрыклад, 27 чэрвеня 2023 года ён заявіў: «Я выйшаў на Пуціна, кажу: давай мы частку саюзнага бюджэту выдаткуем на гэтых дзетак. Вось так і пачалі іх прывозіць». Павел Латушка перадаў інфармацыю пра тое, што не менш за 3,5 тысячы ўкраінскіх дзяцей з як мінімум 15 гарадоў былі вывезены на тэрыторыю Беларусі. Таксама адзначыў, што ў выніку даволі працаёмкай дзейнасці ўдалося ідэнтыфікаваць некалькі дзясяткаў дзяцей-сірот з Украіны. Акрамя таго, намеснік кіраўніцы Кабінета звярнуўся з просьбай да ўкраінскага боку звярнуць увагу Міжнароднага крымінальнага суда і, у прыватнасці, Офіса пракурора на важнасць расследавання дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей у Беларусь. Падчас абмеркавання ходу расследавання пракурора Міжнароднага крымінальнага суда «беларускай сітуацыі», звязанай з учыненнем злачынстваў супраць чалавечнасці ў дачыненні да беларускага народа, прадстаўнік МЗС Украіны выказаў віншаванні ў сувязі з тым, што ўдалося дасягнуць такога важнага выніку ў працы НАУ і беларускіх праваабарончых арганізацый. Павел Латушка звярнуўся з просьбай пра рэалізацыю працэдуры ў адпаведнасці з артыкулам 14 Рымскага статута і перадачы ў Офіс пракурора МКС інфармацыі па сітуацыі з дэпартацыяй часткі грамадзянскага насельніцтва Беларусі ва Украіну. Гэта звязана з тым, што са жніўня 2020 года дзесяткі тысяч беларусаў былі вымушаныя пакінуць тэрыторыю Беларусі і выехаць у гэтую краіну, дзе ў далейшым у дачыненні да іх ажыццяўляецца трансгранічны пераслед. Падчас сустрэчы гаворка ішла пра тое, што ахвярамі злачынстваў супраць чалавечнасці, учыненых рэжымам Лукашэнкі, з’яўляюцца таксама і грамадзяне Украіны. Бакі дамовіліся працягнуць прадметнае ўзаемадзеянне па ўсіх трох кірунках прыцягнення да адказнасці прадстаўнікоў рэжыму Лукашэнкі.

Павел Латушка. Кіеў, Украіна, 2026 г. Фота: НАУ-медыя «Для мяне гэты візіт важны з пункту гледжання дэманстрацыі нашай салідарнасці з Украінай і з украінскім народам, які змагаецца за сваю свабоду і тэрытарыяльную цэласнасць ужо пяты год паўнамаштабнай агрэсіі», — адзначыў намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўнік НАУ Павел Латушка на пачатку рабочага візіту ў Кіеў дэлегацыі беларускіх дэмакратычных сіл на чале са Святланай Ціханоўскай. Павел Латушка распавёў пра планы пад час візіту ва Украіну: «Беларусы, якія хочуць свабоднай краіны, таксама на баку ўкраінцаў. Нашы героі змагаюцца на лініі фронту. Падчас знаходжання ў Кіеве планую правесці асобную сустрэчу з дырэктарам Дэпартамента міжнароднага права і міжнародна-прававога супрацьдзеяння агрэсіі МЗС Украіны Антонам Карыневічам. Гэтая сустрэча адбудзецца ў развіццё папярэдніх сустрэч, планую абмеркаваць магчымую дапамогу з нашага боку, з боку Аб’яднанага Пераходнага Кабінета і НАУ, у пытаннях збору доказаў для перадачы пракурору Міжнароднага крымінальнага суда ў межах расследавання, якое ўжо вядзецца па факце незаконнага перамяшчэння ўкраінскіх дзяцей з часова акупаваных тэрыторый Украіны ў Беларусь. Павел Латушка і Святлана Ціханоўская. Украіна, 2026 г. Фота: НАУ-медыя Намі ўжо былі прадстаўленыя два вялікія аб’ёмы матэрыялаў. Я асабіста сустракаўся са старэйшым следчым пракурора Міжнароднага крымінальнага суда, падчас чаго перадаў матэрыялы пракурору МКС. Таксама адпаведныя матэрыялы працэсуальна мы перадавалі Генеральнаму пракурору Украіны. Другі кірунак, які я хацеў бы абмеркаваць, — гэта падтрымка з нашага боку стварэння Спецыяльнага трыбунала па злачынству агрэсіі супраць Украіны. НАУ на дадзены момант збірае доказы, якія мы, вядома ж, будзем перадаваць як Генеральнаму пракурору Украіны, так і пракурору будучага Спецтрыбунала, які будзе створаны ў найбліжэйшы час у Гаазе. Асобна важнай для мяне стане тэма магчымай падтрымкі Украінай расследавання злачынстваў супраць чалавечнасці ў дачыненні да беларускага народа. Як вы ведаеце, дадзенае расследаванне з сакавіка таксама вядзе пракурор Міжнароднага крымінальнага суда. І дзясяткі тысяч беларусаў пасля 2020 года былі вымушаныя пакінуць тэрыторыю краіны і выехаць ва Украіну, што з пункту гледжання міжнароднага права з’яўляецца дэпартацыяй. Украіна не так даўно падпісала Рымскі статут і стала сябрам Міжнароднага крымінальнага суда. Яе голас у гэтым расследаванні таксама вельмі важны для нас. Асобна ў мяне запланавана сустрэча ў Офісе Прэзідэнта Украіны з упаўнаважаным Прэзідэнта Украіны па пытаннях санкцыйнай палітыкі Уладзіславам Власюком, дзе я перадам канкрэтныя прапановы па ўзмацненні сектаральных і персанальных санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі. Мы і да гэтага ўзаемадзейнічалі з Украінай па санкцыйнай тэматыцы. Спадзяюся, што гэтая сустрэча надасць гэтаму супрацоўніцтву яшчэ большую эфектыўнасць».

«Менавіта дзякуючы Міністэрству юстыцыі і Ураду Літвы тысячы беларусаў, якія пацярпелі ад рэпрэсій, пераследу і дэпартацыі, атрымалі надзею на міжнароднае правасуддзе і аднаўленне сваіх правоў», — адзначыў намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўнік НАУ Павел Латушка падчас сустрэчы з міністрам юстыцыі Літвы Рытай Тамашунене. Падчас сустрэчы Павел Латушка выказаў удзячнасць Літве і адзначыў, што перадача ўрадам Літвы «беларускай сітуацыі» ў Офіс пракурора Міжнароднага крымінальнага суда — гэта не толькі вынік цяжкай юрыдычнай працы, але і акт адданасці Літвы найвышэйшым прынцыпам справядлівасці. Павел Латушка падкрэсліў, што на гэты момант робіцца ўсё ад нас залежнае для прасоўвання расследавання «беларускай сітуацыі» у Міжнародным крымінальным судзе, а таксама для таго каб і іншыя краіны падтрымалі гэтае расследаванне. Асобна бакі абмеркавалі іншыя мажлівасці прыцягнення рэжыму да міжнароднай адказнасці, у тым ліку ў межах Міжнароднага суда ААН. Гаворка ішла пра адказнасць як за злачынства супраць беларусаў, так і за парушэнне міжнародных абавязкаў у дачыненні да Літвы.

Намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўнік НАУ Павел Латушка падчас сустрэчы са спікерам літоўскага парламента Юозасам Олекасам выказаў удзячнасць за пазіцыю Літвы ў пытаннях падтрымкі палітычных зняволеных, дэпартаваных на тэрыторыю Літвы, адказнасці рэжыму Лукашэнкі за здзяйсненне злачынстваў супраць беларускага народа. У сустрэчы прынялі ўдзел дырэктар Офіса Святланы Ціханоўскай у Вільні Дзяніс Кучынскі і намесніца кіраўніцы міжнароднай камісіі Каардынацыйнай рады Ірына Халопіца. Падчас сустрэчы спікер выказаў поўную падтрымку дэмакратычным сілам Беларусі. Адзначыў, што парламент Літвы заўсёды адкрыты для правядзення мерапрыемстваў у падтрымку дэмакратычнага руху Беларусі. Таксама падкрэсліў, што ў парламенце падтрымліваюць пазіцыю літоўскага ўрада адносна адказнасці рэжыму і працягу санкцыйнага ціску. Асобна ў ходзе сустрэчы бакі абмеркавалі сітуацыю, звязаную з пагрозай бяспецы Літве, якую стварае рэжым Лукашэнкі. Павел Латушка праінфармаваў Юозаса Олекаса пра вынікі выбараў у Каардынацыйную Раду. Таксама распавёў пра дзеянні, якія прадпрымаюцца па пытанні прыцягнення да адказнасці Лукашэнкі за злачынствы супраць чалавечнасці ў дачыненні да беларускага народа, за незаконнае перамяшчэнне ўкраінскіх дзяцей-сірот на тэрыторыю Беларусі, а таксама за здзяйсненне акта агрэсіі супраць Украіны. Падчас сустрэчы Павел Латушка прадставіў інфармацыю пра працу беларускай дэлегацыі Каардынацыйнай Рады ў Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы, а таксама ў іншых міжпарламенцкіх арганізацыях, дзе прадстаўленая КР.

Павел Паўлавіч Латушка: Намеснік кіраўніцы Аб'яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі, прадстаўнік АПК па транзіце ўлады. Кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, Лідар фракцыі «Каманда Латушкі і Рух "За Свабоду"» у складзе Каардынацыйнай Рады 3-га склікання. Дэлегат Каардынацыйнай Рады, чалец дэлегацыі КР у Парламенцкай асамблеі Рады Еўропы Павел Латушка выступіў на пасяджэнні Камітэта па палітычных пытаннях і дэмакратыі ПАРЕ. Павел Латушка адзначыў велізарны маштаб рэпрэсій у Беларусі, якія не спыняюцца, звярнуўшы ўвагу на тое, што, паводле Dissidentby, на сённяшні дзень 920 чалавек прызнаныя палітвязнямі. А паводле інфармацыі праваабарончага цэнтра «Вясна», з 2020 года прынамсі 9 691 чалавек зведаў палітычна матываваны крымінальны пераслед. Як мінімум 8 394 чалавекі былі асуджаныя, у тым ліку завочна. «Наймаштабнейшыя ў гісторыі Еўропы XXI стагоддзя рэпрэсіі ў Беларусі не проста працягваюцца — яны ўжо даўно набылі форму сістэмнага дзяржаўнага тэрору. Канвеер рэпрэсій не спыняецца ні на адзін дзень». Павел Латушка падкрэсліў, што для дасягнення сапраўдных, а не касметычных палітычных зменаў у нашай краіне, мы прапануем стратэгію, якая складаецца з двух кірункаў: ЗША, задзейнічаючы свае інструменты санкцыйнага ціску на рэжым, дамагаюцца вызвалення палітычных зняволеных. І тут важна дабіцца таксама спынення рэпрэсій. Еўрапейскі саюз і іншыя дэмакратычныя краіны мы просім паслядоўна выкарыстоўваць санкцыйныя механізмы як рычаг для дасягнення рэальных сістэмных зменаў у Беларусі. «Мы просім, каб пасыл для рэжыму з боку еўрапейскіх партнёраў быў адназначным: спачатку дыялог з беларускім грамадствам». Асобна падчас выступу Павел Латушка праінфармаваў палітычны Камітэт ПАРЕ пра вынікі выбараў у Каардынацыйную Раду. Падчас выступу было адзначана, з якім беспрэцэдэнтным ціскам давялося сутыкнуцца пры правядзенні гэтых выбараў. «Рэжым ствараў атмасферу страху сярод беларусаў. Усе спісы, якія ўдзельнічалі ў выбарах, былі прызнаныя экстрэмісцкімі, гэтаксама як і сама Каардынацыйная Рада прызнаная экстрэмісцкай арганізацыяй. Рэжым прадэманстраваў фэйкавыя затрыманні грамадзян Беларусі ўнутры краіны нібыта за ўдзел у выбарах, пад рэпрэсіі трапілі блізкія кандыдатаў на выбарах, каб змусіць іх адмовіцца ад удзелу ў выбарчай кампаніі. Была арганізаваная маштабная кампанія па дыскрэдытацыі і дэзінфармацыі як у дачыненні да самой Каардынацыйнай Рады, так і, у прынцыпе да выбараў. Мы сутыкнуліся з нябачанымі раней па маштабе DDoS-атакамі. Падчас выбараў на электронную платформу Каардынацыйнай Рады для галасавання было здзейснена больш за 24 мільярды запытаў, што згенеравала каля 68 тэрабайт шкоднага трафіку». Таксама падчас выступу Павел Латушка вызначыў некалькі важных прыярытэтаў, па якіх дэлегацыя КР у ПАРЕ працягне працу: Лабіяваць у камунікацыі з калегамі ў ПАРЕ, каб іншыя краіны далучыліся да расследавання пракурорам Міжнароднага крымінальнага суда «беларускай сітуацыі». Фокус на трансгранічных злачынствах. Падтрымка працы Спецыяльнага трыбунала па злачынстве агрэсіі супраць Украіны. Прыцягненне да адказнасці Лукашэнкі за незаконнае перамяшчэнне ўкраінскіх дзяцей у межах справы, якая ўжо расследуецца ў МУС. Імплементацыя Люксембургскіх пагадненняў, прынятых ПАРЕ, што тычыцца практычнага вырашэння пытанняў легалізацыі беларусаў за мяжой, з улікам таго, што беларусы знаходзяцца ў выключнай сітуацыі, калі рэжым Лукашэнкі забараніў выдачу і падаўжэнне пашпартоў для грамадзян Беларусі, якія пражываюць за мяжой. Падтрымка палітвязняў. «Як дэлегацыя дэмакратычнай Беларусі ў ПАРЕ, мы нацэленыя на доўгатэрміновае і канструктыўнае супрацоўніцтва з ПАРЕ. Веру, што сумеснымі намаганнямі мы вернем Беларусь у вялікую еўрапейскую сям’ю дэмакратычных народаў».

Павел Латушка, Варшава, 2026. Фатограф: Руслан Серадзюк Выбары заўсёды былі і застаюцца галоўнай крыніцай дэмакратыі, і мы ня маем права ва ўмовах таталітарнай дыктатуры ўнутры краіны адмовіцца ад гэтага ўнікальнага інструмэнту. Ён дазваляе фармаваць дэмакратычны інстытут галасамі беларусаў, незалежна ад таго, дзе мы пражываем, піша ў сваім звароце да аўдыторыі Свабоды Павал Латушка, намесьнік кіраўніцы Аб’яднанага пераходнага кабінэту і лідэр выбарчага сьпісу на выбарах у Каардынацыйную раду «Кааліцыя Латушка і Рух „За Свабоду“». Крынiца: svaboda.org Нельга дапусьціць, каб мы перарвалі працэс дэмакратычнага фармаваньня нашых інстытутаў менавіта зараз, калі існуе рэальная пагроза будучыні краіны і яе незалежнасьці. Пры гэтым важна разумець, што легітымнасьць Каардынацыйнай рады вызначаецца ня толькі колькасьцю тых, хто прагаласаваў, але і аб’ёмам, а таксама маштабам задач, якія вырашаюцца ў інтарэсах Беларусі і беларусаў, і распаўсюджваньнем дзейнасьці на тэрыторыі краін сьвету, дзе пражываюць беларусы. Безумоўна, крытыкаваць Каардынацыйную раду за неэфэктыўнасьць можна і трэба, але пры гэтым нельга заплюшчваць вочы і забываць пра тое, што Каардынацыйная рада знаходзіцца на першай лініі ціску з боку ўсіх відаў спэцслужбаў рэжыму. Мэта рэжыму і яго спэцслужбаў абсалютна відавочная — зьнішчыць прадстаўнічы орган беларусаў. Ці гатовыя мы пагадзіцца з тым, што нашы інтарэсы і інтарэсы рэжыму, якія заключаюцца ў дэпалітызацыі грамадзтва і ліквідацыі выбараў як формы праявы дэмакратыі, супадаюць? Адказ, думаю, больш чым відавочны — не. І гэты адказ даюць 9 сьпісаў і 172 кандыдаты на выбарах у незалежны ад дыктатуры Лукашэнкі парлямэнт — Каардынацыйную раду, якія бяруць на сябе палітычную адказнасьць і гатоўнасьць рызыкаваць, калі хочаце, нават жыцьцём і здароўем для таго, каб калектыўны голас беларусаў быў пачуты. Сёньня мы фактычна знаходзімся на вайне, дзе ў ход ідзе ня толькі зброя, але і дэзынфармацыя з мэтай дыскрэдытацыі. Таму нам важна быць талерантнымі і ўдумлівымі ў сваіх ацэнках, не дазваляючы сабе спэкуляваць на тых наратывах, якія штучна ствараюцца ўнутры рэжыму, каб нас дэматываваць працягваць палітычную барацьбу. Паспрабуем уявіць сабе ідэальны сцэнар: на выбарах у Каардынацыйную раду свае галасы аддалі 1 мільён беларусаў і беларусак. Ці вырашыцца хтосьці з міжнародных партнэраў абысьці наш інтарэс? Не ўлічыць яго ў сваіх адносінах з рэжымам, які ўзурпаваў уладу ў нашай краіне? Вядома, не. Ці будзе гэты голас уплываць на ўнутраную палітычную сытуацыю ў Беларусі? Безумоўна, так. Сапраўдны, а не рэжымны парлямэнт — гэта наш з вамі рэальны голас на міжнароднай арэне Давайце паглядзім, чаго нам удалося дасягнуць нават з шасьцю тысячамі сямюстамі выбаршчыкамі, якія прагаласавалі за Каардынацыйную раду III скліканьня ў 2024 годзе. На сёньняшні дзень наш прадстаўнічы орган прызнаны Парлямэнцкай асамблеяй Рады Эўропы, а таксама Кангрэсам мясцовых і рэгіянальных улад Рады Эўропы, у якіх у нас працуюць афіцыйныя дэлегацыі. Гэта адбылося ўпершыню ў гісторыі дэмакратычных сіл і ў прынцыпе Беларусі. Каардынацыйная рада таксама прызнаная Эўрапейскім парлямэнтам і Сэнатам Польшчы, а за выбарамі ў 2024 годзе непасрэдна назіралі дэпутаты Нацыянальнай асамблеі Францыі. Паралельна з гэтым дэлегаты КР праводзілі двухбаковыя сустрэчы з парлямэнтарамі зь дзясяткаў дэмакратычных краін — сустрэчы, падчас якіх лябіююцца інтарэсы Беларусі і беларусаў як унутры краіны, так і за яе межамі. Каардынацыйная рада актыўна лябіявала пытаньні адказнасьці прадстаўнікоў рэжыму Лукашэнкі, а таксама санкцыйнага ціску для таго, каб пад яго ўзьдзеяньнем дамагацца вызваленьня палітычных зьняволеных. Мы змаглі пралябіяваць цэлы шэраг дапаўненьняў і паправак у рэзалюцыі Эўрапейскага парлямэнта, якія тычацца санкцыйнага ціску, адказнасьці за катаваньні ў дачыненьні да палітычных зьняволеных, міжнароднай крымінальнай адказнасьці за злачынствы супраць чалавечнасьці ў дачыненьні да беларускага народу, а таксама за агрэсію супраць Украіны. Нават адна папраўка, дзякуючы працы дэлегацыі Каардынацыйнай рады, у рэзалюцыю Парлямэнцкай асамблеі Рады Эўропы аб адказнасьці Лукашэнкі і яго памагатых за акт агрэсіі супраць Украіны вартая таго, каб КР існавала. Не было б нас у ПАРЭ — не было б і гэтай папраўкі. Сапраўдны, а не рэжымны парлямэнт — гэта наш з вамі рэальны голас на міжнароднай арэне. Важна падкрэсьліць, што ніколі палата прадстаўнікоў ці савет рэспублікі не змаглі б нават уявіць сабе таго, чаго змагла дасягнуць Каардынацыйная рада ўсяго толькі за год і дзесяць месяцаў сваёй працы. Больш за тое, КР наўпрост ўплывае на дзейнасьць Аб’яднанага пераходнага кабінэту: кожны чалец Кабінэту спачатку праходзіць галасаваньне, якое пацьвярджае яго мандат для прызначэньня, а затым дае справаздачу перад Каардынацыйнай радай аб сваёй працы, а таксама КР праводзіць вотум даверу праз галасаваньне. Вынікі гэтай працы бачныя і на ўзроўні нацыянальных парлямэнтаў іншых краін. І Сэйм, і Сэнат Польшчы не прызналі Лукашэнку прэзыдэнтам — і гэта таксама лябіявалі чальцы КР. ПАРЭ таксама адмовіла ў прызнаньні Лукашэнкі ў якасьці прэзыдэнта, што стала вынікам працы нашай першай у гісторыі дэлегацыі ў ПАРЭ. У сваю чаргу, Кангрэс мясцовых і рэгіянальных улад Рады Эўропы прадаставіў дэлегатам КР права назіраць за выбарамі ў 46 краінах-сябрах Рады Эўропы. Падкрэсьлю: не за намі назіраць, а нам — за імі, і гэта ўнікальны прэцэдэнт. Асаблівае месца ў нашай працы займае легалізацыя беларусаў — гэта тое, чым штодня займаецца Каардынацыйная рада, і адно з таго, што больш за ўсё хвалюе выбаршчыкаў па-за межамі Беларусі. Тут вядзецца пастаянны і несупынны лобінг падчас сустрэч з калегамі з парлямэнтаў дзясяткаў дэмакратычных краін: Аўстрыі, Бэльгіі, Вялікабрытаніі, Нямеччыны, Італіі, Канады, Латвіі, Літвы, Люксэмбургу, Францыі, Харватыі, Швэцыі, Эстоніі і многіх іншых. 80 галасоў, аб’яднаных у адным інстытуце, — гэта рэальная сіла і ўзмацненьне нашага беларускага голасу Вядома, не існуе імгненных рашэньняў усіх праблем, і іх не можа быць. Палітыка не дасягае ўсіх мэтаў за адзін дзень. Нават нацыянальны парлямэнт ня ў стане прымусіць урад іншай краіны вырашыць у інтарэсах замежных грамадзян усе іх пытаньні падчас адной сустрэчы. Тут трэба штодня працаваць, лябіяваць і дамаўляцца. Не забываць, што ў кожнай краіны ёсьць свае нацыянальныя інтарэсы. Гаворачы пра важнасьць КР як інстытута, варта памятаць: дэлегат, які мае мандат ад выбаршчыкаў, у шмат разоў больш эфэктыўны, чым самапрызначаны ці самаабвешчаны палітык. Гэта дэмакратычныя стандарты, якія вызнаюцца ў Эўрапейскім Зьвязе. У кожнай краіны-партнэра ёсьць унутраныя праблемы, але калі 80 дэлегатаў лябіююць нашы інтарэсы, то гэта ўжо не адзін голас, хай нават самага вядомага і ўплывовага дэмакратычнага палітыка краіны — Сьвятланы Ціханоўскай. 80 галасоў, аб’яднаных у адным інстытуце, — гэта рэальная сіла і ўзмацненьне нашага беларускага голасу. Рэжым заўсёды імкнуўся адмовіцца ад выбараў, ператварыўшы іх у фармальны каляндар прадаўжэньня паўнамоцтваў. Мы ж ня можам і ня маем права, як людзі, якія вераць у дэмакратыю, адмовіцца ад самой яе сутнасьці, дзе ключавымі словамі зьяўляюцца «выбары» і «выбар». Хачу нагадаць, што ў нядаўнім інтэрвію расейскаму прапагандысцкаму каналу RT Лукашэнка задумаўся над тым, каб «правесьці рэформу кіраваньня дзяржавай, выкарыстоўваючы вопыт старога» — часоў савецкага мінулага, дзе кіроўную і вызначальную ролю адыгрывала Камуністычная партыя. Відавочна, што яго галоўная мара — канчаткова пазбавіцца ад інстытута выбараў. Ён арганічна не прымае той факт, што прэзыдэнт і дэпутаты — гэта выбарныя пасады, а не пажыцьцёвы прывілей. Гэта пасады, на якія народ прызначае палітыкаў, ацэньваючы іх прапановы і адказнасьць за выкананьне праграм. Менавіта таму нам жыцьцёва неабходны ўласны рэальны прадстаўнічы орган беларусаў — Каардынацыйная рада. На сёньня гэта наша адзіная магчымасьць мець дэмакратычную альтэрнатыву аўтарытарнаму рэжыму. У тым жа інтэрвію дыктатар наракае: «Захаднікі нам рэкамэндавалі перш за ўсё шматпартыйнасьць, плюралізм меркаваньняў і іншае, іншае, іншае». Прытрымліваньне гэтых парад ён наўпрост называе памылкай. Лукашэнку глыбока агідная сама ідэя дэмакратычнага шляху разьвіцьця. Ён нават не хавае, што мэтанакіравана вёў краіну да аўтарытарызму: «І калі я стаў прэзыдэнтам, нават не валодаючы той уладай, якой валодаю цяпер, я пачаў рэформу краіны. Былі самым жорсткім чынам адменены дурныя рэформы». У якасьці нагляднай ілюстрацыі таго, як працуе гэтая сыстэма, я магу ўзгадаць гісторыю з асабістага вопыту. Пасьля майго вяртаньня з Францыі, дзе я быў паслом, тагачасны старшыня савету рэспублікі прапанаваў мне напісаць ліст дыктатару з просьбай прызначыць мяне чальцом верхняй палаты лукашэнкаўскага парлямэнту. Гэта наглядна паказвае рэальны стан спраў: у Беларусі дэпутатаў палаты прадстаўнікоў, як і чальцоў савету рэспублікі, не абіраюць, а фактычна прызначаюць зьверху. Мы ж прапануем рэальны дэмакратычны інструмэнт — выбары. Пасьля майго вяртаньня з Францыі старшыня савету рэспублікі прапанаваў мне напісаць ліст дыктатару з просьбай прызначыць мяне чальцом верхняй палаты лукашэнкаўскага парлямэнту Сёньня ў нас ёсьць унікальная магчымасьць зьмяніць гэты парадак. Давайце галасаваць! Давайце разам ствараць рэальную альтэрнатыву прызначаным псэўдапарлямэнцкім структурам. Лукашэнка ня мае нашай падтрымкі, але нам трэба пастаянна пацьвярджаць, што ў яго няма права казаць ад нашага імя. Абраўшы наш парлямэнт — Каардынацыйную раду, мы захаваем гэтае права за беларусамі і беларускамі. Бо калі мы распусьцім Каардынацыйную раду, то шампанскае — хай нават савецкае, а можа, менавіта савецкае — спатрэбіцца толькі для сьвяткаваньня новых званьняў чарговых старлеяў і генэралаў у Менску. А месца КР на перамовах у эўрапейскіх сталіцах зоймуць гайдукевічы, гігіны, азаронкі, якія прадстаўляюць інтарэсы рэжыму, а не беларусаў. І апошняе па парадку, але не па значэньні: немагчыма ўявіць у дэмакратычным грамадзтве дыскусіі аб ліквідацыі парлямэнтарызму, хай нават на стадыі яго зараджэньня. Заўсёды можна казаць пра ўдасканаленьне і ўзмацненьне парлямэнтарызму, але не пра яго ліквідацыю і скасаваньне — гэта шлях да дыктатуры!

Дайнюс Жалімас. Крынiца: madeinvilnius.lt У сувязі са скаардынаванай інфармацыйнай кампаніяй па дыскрэдытацыі дэпутата Еўрапейскага парламента ад Літвы, былога старшыні Канстытуцыйнага суда Літвы Дайнюса Жалімаса праз дзейнасць Цэнтра права і дэмакратыі «Justice Hub», я, Павел Латушка, намеснік кіраўніцы Аб’яднанага Пераходнага Кабінета, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, лаўрэат прэміі Леха Валенсы, заяўляю наступнае. Дайнюс Жалімас і ўзначальваны ім раней цэнтр «Justice Hub» зрабілі адзін з самых значных укладаў у прасоўванне адказнасці прадстаўнікоў рэжыму Лукашэнкі за здзейсненыя міжнародныя злачынствы супраць беларусаў. Гісторыя майго асабістага ўзаемадзеяння са спадаром Жалімасам пачалася ў 2021 годзе. У 2023 годзе менавіта дзякуючы працы, арганізаванай і прафінансаванай цэнтрам «Justice Hub», быў падрыхтаваны першы шматбаковы даклад аб злачынствах супраць чалавечнасці ў Беларусі. Можна ўпэўнена сцвярджаць, што гэта першы буйны экспертны дакумент, у якім наўпрост была абгрунтавана кваліфікацыя злачынстваў супраць чалавечнасці ў Беларусі. І самае важнае, што ў гэтым дакуменце вельмі падрабязна былі апісаны шляхі да дасягнення правасуддзя з улікам даступных міжнародных і нацыянальных механізмаў. З нагоды рэлізу гэтага даклада цэнтр «Justice Hub» арганізаваў буйную міжнародную канферэнцыю ў Вільні з удзелам выбітных міжнародных экспертаў. На працягу 2022–2025 гадоў НАУ самым шчыльным чынам узаемадзейнічала з цэнтрам «Justice Hub», у прыватнасці ў межах падрыхтоўкі згаданага даклада. Менавіта дзякуючы гэтым сумесным намаганням была сфарміравана міжнародная супольнасць экспертаў-аднадумцаў, якая змагла правесці працу, вынікам якой сёння з’яўляецца расследаванне Офісам пракурора Міжнароднага крымінальнага суда «беларускай сітуацыі». Акрамя гэтага, цэнтр «Justice Hub» непасрэдна спрыяў ініцыяванню ў Літве расследавання злачынстваў катванняў, здзейсненых у Беларусі, на падставе прынцыпу ўніверсальнай юрысдыкцыі. Па-за ўсякім сумневам, цяперашняя дыскрэдытацыйная атака на Дайнюса Жалімаса і працу цэнтра «Justice Hub» мае ўсе прыкметы скаардынаванай інфармацыйнай кампаніі беларускіх і расійскіх спецслужбаў. Чаму менавіта цяпер? Таму што праца цэнтра «Justice Hub» і асабісты ўклад Дайнюса Жалімаса менавіта зараз прынеслі вынік і наблізілі рэальную адказнасць рэжыму Лукашэнкі ды аднаўленне правоў сотняў тысяч беларусаў і беларусак. 12 сакавіка Офіс пракурора Міжнароднага крымінальнага суда пачаў расследаванне «беларускай сітуацыі». У гэты ж час Дайнюс Жалімас паслядоўна адстойвае пытанне міжнароднага правасуддзя ў Беларусі, падтрымкі Украіны і агульнаеўрапейскага вектара на пляцоўцы Еўрапарламента. Менавіта цяпер рэжым у Беларусі, спецслужбы Беларусі і Расіі паслядоўна атакуюць усіх датычных да выніку, які мы атрымалі ў Міжнародным крымінальным судзе. Дайнюс Жалімас як асоба, якая зрабіла значны ўклад, стаў ахвярай адной з такіх атак. У сувязі з гэтым я выказваю поўную салідарнасць і падтрымку ад сябе асабіста, ад каманды Народнага антыкрызіснага ўпраўлення і беларусаў, якіх я прадстаўляю ў Каардынацыйнай Радзе. Я хацеў бы, каб беларусы ведалі, што Дайнюс Жалімас адным з першых прыйшоў на дапамогу беларусам, якія пацярпелі ад рэпрэсій, а яго праца прынесла рэальны вынік у пытанні абароны ахвяр міжнародных злачынстваў. У асобе Дайнюса Жалімаса дэмакратычная Беларусь знайшла сапраўднага сябра і саюзніка, за што я шчыра яму ўдзячны.

Ілюстрацыйнае фота. Крынiца: belinstitute.com Ноччу з 6 на 7 мая 2026 года адбылася хакерская атака на беларускую інтэрнэт-бібліятэку Kamunikat.org. Серверы бібліятэкі былі проста вычышчаныя. На іх захоўвалася больш за 70 тысяч розных беларускіх публікацый — кнігі, газеты, часопісы, аўдыякнігі, відэа– і аўдыяматэрыялы пра Беларусь. Гэта яшчэ адна чорная старонка барацьбы рэжыма Лукашэнкі з беларушчынай. У межах падтрымкі працы Прадстаўніцтва па нацыянальным адраджэнні Аб’яднанага Пераходнага Кабінета Беларусі нядаўна выйшаў кароткі агляд Народнага антыкрызіснага ўпраўлення, прысвечаны палітыцы рэжыму па выкараненні беларускай культуры і прасоўванні ідэалогіі «рускага свету». Дадзены агляд быў прэзентаваны на сайд-івенце «Як працуе рускі свет: ідэалогія і практыка гібрыднай агрэсіі супраць Еўропы» падчас вясновай сесіі ПАРЕ ў красавіку 2026 года. Пра што гэты агляд? Аўтары праводзяць жахлівую паралель: тое, што адбываецца ў Беларусі пасля 2020 года, па сутнасці паўтарае працэсы на акупаваных тэрыторыях Украіны, але ў больш прыхаваных маштабах. Гэта сістэмная праца па замене беларускасці на «рускамірскі» наратыў. Асноўныя франты гэтай «бітвы»: Забарона літаратуры: У спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў» унесены кнігі класікаў і сучасных аўтараў. Ліквідаваныя вядучыя незалежныя выдавецтвы. Вайна з гісторыяй: Дэмантаж помнікаў нацыянальным героям пры адначасовай устаноўцы манументаў расійскім дзеячам, такім як Аляксандр Неўскі. Рэпрэсіі ў культуры: атакі на культурныя праекты, закрыццё выстаў і фестываляў, а таксама русіфікацыя тэатраў. Барацьба з беларускім бачаннем мінулага і сучаснасці: пераслед рэдактараў беларускай Вікіпедыі і ўкараненне «адзіных падручнікаў гісторыі» сумесна з Расіяй. Задушэнне мовы: у 1994 годзе 58% мінскіх першакласнікаў вучыліся на беларускай мове, цяпер гэты паказчык упаў да крытычных 5%. Як працуе механізм знішчэння? Працэс запускаецца праз даносы прарасійскіх «псеўдаактывістаў» і падхопліваецца прапагандыстамі і сілавікамі. Што рабіць? Даклад прапануе не толькі дыягназ, але і план выратавання: Стварэнне анлайн-сістэмы нацыянальнай адукацыі, акрэдытаванай у ЕС. Маштабная алічбоўка архіваў і бібліятэк на абароненых серверах. Падтрымка дзеячаў культуры і моўных школ у дыяспары. Беларуская ідэнтычнасць — гэта галоўны бар’ер на шляху паглынання краіны. Захаваць яе — значыць захаваць шанец на незалежную будучыню. Поўны тэкст даклада даступны па спасылцы:

Арцём Брухан, Адам Міхнік, Павел Латушка. Варшава, 2026. Фота: НАУ-медая Гістарычны досвед Польшчы па выхадзе з глыбокага ўнутрыпалітычнага і знешнепалітычнага крызісу ў 1989 годзе быў абмеркаваны падчас сустрэчы дэлегата Каардынацыйнай Рады, лідара нашай кааліцыі Паўла Латушкі і спікера КР Арцёма Брухана з адным з лідараў польскай «Салідарнасці», галоўным рэдактарам «Gazeta Wyborcza» Адамам Міхнікам. Адам Міхнік выказаў гатоўнасць аказваць усебаковую падтрымку дэмакратычным сілам Беларусі ў мэтах змянення сітуацыі ў нашай краіне. Асобнае месца ў ходзе сустрэчы заняло абмеркаванне гістарычнага досведу Польшчы. Адам Міхнік, які быў адным з архітэктараў і ўдзельнікаў перамоў «Круглага стала» ў 1989 годзе з боку незалежнага прафесійнага саюза «Салідарнасць», падзяліўся сваім бачаннем трансфармацыі палітычнай сістэмы. Падчас сустрэчы быў абмеркаваны магчымы сцэнар і ўмовы, якія маглі б прывесці да правядзення «Круглага стала» для выхаду з крызісу ў Беларусі. Падчас размовы Павел Латушка і Арцём Брухан праінфармавалі Адама Міхніка пра ход выбарчай кампаніі ў Каардынацыйную Раду, выбары ў якую адбудуцца з 11 па 17 мая. Адам Міхнік адзначыў важнасць праактыўных дзеянняў з боку дэмакратычных сіл і грамадскасці, неабходнасць не спыняць барацьбу для дасягнення галоўнай мэты — свабоды беларускага народа. І падкрэсліў у гэтым працэсе вялікую ролю выбараў у Каардынацыйную Раду.